News – Page 2 – Global Socialist Reviews

The Dissanayake Government’s “Chartered Institute of Media Professionals”: A Blueprint for the Strangulation of Press Freedom

art and culture, class struggles, Democratic Rights, economics, english, lead article, News, Perspective, politics, politics & economics, Sri Lanka / June 16, 2026

Statement by the Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia (SLLA)

AKD — President Anura Kumara Dissanayake meeting with a visiting IMF delegation at the Presidential Secretariat on April 2, 2026. Image courtesy of midpoint.lk.

On June 5, 2026, the Janatha Vimukthi Peramuna (JVP)/National People’s Power (NPP) government of President Anura Kumara Dissanayake published a special gazette notification for a bill to establish the “Chartered Institute of Media Professionals of Sri Lanka (CIMP).” Tabled by the Ministry of Health and Mass Media, the bill is packaged in the soothing language of “introducing and maintaining professional standards” and “elevating quality.” This is a calculated fraud. A close examination of the bill’s provisions — its definitions, its institutional architecture, its disciplinary mechanisms — reveals an instrument of state censorship designed to discipline, silence, and ultimately eliminate independent journalism, above all the social media content creators and anti-government commentators whom the Dissanayake regime views as a mortal threat to its grip on power.

The working class and all defenders of democratic rights must reject this bill in its entirety. It is not a measure to improve journalism. It is a weapon for the suppression of democratic discourse, conceived in direct continuity with the long and bloody history of media repression in Sri Lanka, and fully consonant with the international offensive against press freedom being waged by capitalist governments across the globe.

The Architecture of State Control

The bill establishes a statutory body corporate — the Chartered Institute — whose design is transparently that of a state-controlled gatekeeper over who may legitimately practice journalism. Five features of the legislation expose its authoritarian character beyond any doubt.

First, the Institute introduces a system of state-created accreditation. Section 3(i) declares that one of the Institute’s objects is “to accredit the media professionals in media professionalism at the evaluation of their efficiency.” Section 4(o) empowers the Institute “to take necessary steps to introduce, develop, maintain and monitor professional standards.” Section 4(t) authorizes it “to maintain and publish a register of members.” Taken together, these provisions convert the fundamental democratic right of freedom of expression into a state-sanctioned privilege. The government positions itself as the ultimate arbiter of who may enroll, register, and be certified as a “qualified” media professional. Freedom of the press is an inherent right, not a license to be granted or revoked by the capitalist state. The very premise of the bill is an assault on this principle.

Second, the definition of “media professional” is deliberately vast and all-encompassing. Section 27 defines the term to include “writers, content developers, content editors, anchors, presenters, broadcasters, journalists, editors, publishers, media owners, media managers, media educators, media researchers, media technicians and camerapersons in the field of media.” The inclusion of “content developers” is particularly revealing. This wide net is cast with a specific purpose: to trap independent bloggers, social media commentators, and alternative left-wing media platforms under the disciplinary apparatus of the state. The Dissanayake administration is acutely threatened by unaligned online media. Mainstream corporate media networks in Sri Lanka are tightly controlled by oligarchs or the state itself. Working-class anger, exposures of government compliance with International Monetary Fund (IMF) austerity, and socialist political analysis find expression through alternative content creators and independent social media channels. By bringing “content developers” under the heel of a chartered state apparatus, the government is building a weapon to silence precisely these voices.

Third, the bill establishes a state-vetted Disciplinary Committee empowered to investigate “professional misconduct.” Section 12(1)(c) provides for the appointment of a Disciplinary Committee. Section 23(1) mandates that this committee “shall hold an inquiry whenever the Council refers any matter to the Disciplinary Committee in respect of a professional misconduct of a member.” Section 23(2) then defines “professional misconduct” as “an act or omission which shall be determined by rules of the Council made under section 26” — a definition so circular and elastic that it amounts to a blank cheque for the political punishment of journalists who refuse to toe the government’s line. Section 24 empowers the Council to “disenroll any member,” or in the alternative to “warn, reprimand or suspend him from membership for such period not exceeding one year.” The power to strip a media worker of professional credentials is the power to destroy a career — and to send a message of intimidation to every other journalist in the country.

Fourth, the bill creates an “Interim Council” appointed entirely by the state. Section 5(4)(a) provides that until the Governing Council is elected, the Minister shall appoint an Interim Council consisting of “the Secretary to the Ministry of the Minister” and “six other persons who have distinguished themselves with proven knowledge, eminence and at least twenty years’ experience in the field of media, nominated by the Secretary to the Ministry of the Minister.” This Interim Council is granted the power under Section 5(4)(b) to make rules “in respect of the number of members to be selected and the criteria to select such members to the Institute” and “to elect and appoint members and the office bearers to the Council.” The Interim Council thus controls who gets into the Institute in the first instance and who may sit on its permanent Governing Council. The entire institutional architecture — the membership criteria, the internal rules, the definition of what constitutes an offense — will be shaped entirely by political appointees of the capitalist state. The Institute will be, from its inception, an instrument of the government.

Fifth, the bill conspicuously lacks any explicit guarantee that membership in the Institute will never be a prerequisite to practice journalism. This omission is not accidental. It signals that the Institute is designed to become a mandatory gatekeeper. Unregistered or deregistered journalists could rapidly find themselves legally blocked from entering press conferences, obtaining state accreditation, accessing public events, or securing employment. The Institute is a mechanism for the de facto licensing of journalism — and therefore for the de facto banning of journalists the state finds inconvenient.

A Continuum of Repression

The CIMP Bill does not emerge from a vacuum. It is the latest in a long continuum of state attacks on press freedom in Sri Lanka, stretching back decades and across every bourgeois government.

The Press Council Act of No. 05 of 1973, introduced by the Sri Lanka Freedom Party-led coalition government — which included the Lanka Sama Samaja Party and the Stalinist Communist Party — established a government tribunal (Press Council) with the powers of a district court, empowered to conduct inquiries that could lead to imposition of fines and jail terms against journalists. Its chairman and members are appointed by the president. Among its targets was Kamkaru Mawtha, the newspaper of the Revolutionary Communist League — the forerunner of the Socialist Equality Party. Last September, the cabinet spokesperson announced that the cabinet has approved to amend the Press Council Act to expand its regulatory scope to encompass modern digital, electronic, and online media platforms. The historical irony is sharp: the JVP, whose own cadres were slaughtered by the thousands after the abortive 1971 uprising, today deploys the same mechanisms of press control pioneered by the regime that repressed them, now directed against the working class and its political representatives.

The Rajapakse regime (2005–2015) escalated media repression to police-state levels. In 2009, it revived the Press Council Act. In 2012, it moved to gag websites, extending the Press Council’s reach to online media. In 2013, it unveiled a “Code of Media Ethics” whose vaguely phrased clauses — banning publications that “offend against the expectations of the public” or “contain information which could mislead the public” — gave the government unlimited scope to suppress criticism. During this period, 16 journalists and media workers were killed by pro-government death squads, and Sunday Leader editor Lasantha Wickrematunge was murdered in broad daylight.

The Online Safety Act brought by the Ranil Wickremasinghe government in January 2024, purporting to counter “fake news”, attacked social media activism decisively. It dealt a major blow to freedom of expression by granting a government-appointed commission sweeping powers to police and censor online speech. Under the guise of preventing online harms, the law criminalizes legitimate dissent, investigative journalism, and social media criticism, threatening activists and content creators with severe prison sentences.

The JVP/NPP government is deepening this authoritarian inheritance, not breaking from it. In November 2024, within weeks of taking office, it announced it would not abolish the Prevention of Terrorism Act (PTA), despite having pledged to do so during the election campaign. Instead, it introduced a new “Protection of the State from Terrorism Act” (PSAT) that broadens the definition of terrorism to encompass strikes, protests, and dissent. In November 2025, following Cyclone Ditwah, Dissanayake declared a state of emergency and issued regulations making it a criminal offense — punishable by up to ten years’ imprisonment — to communicate or publish any supposedly “false” statements that could allegedly cause “public alarm.” Deputy Minister Sunil Watagala explicitly instructed police to treat social media critics “not merely as suspects but as offenders.” These powers were deployed to enforce deeper austerity under the guise of “rebuilding.” The state of emergency has now been extended six times,[1] giving Dissanayake sweeping dictatorial powers.

On May 28, 2026 — just one week before the Chartered Institute gazette — President Dissanayake issued a special gazette declaring the Government Press and State Media as essential services, effectively outlawing industrial strike action in those sectors. The Chartered Institute Bill is the ideological twin of this hardline measure. Together they form a pincer: the state attacks media workers’ right to withhold their labour, while simultaneously constructing a disciplinary apparatus to control what those workers may write and who may write at all.

The International Offensive Against Press Freedom

The Dissanayake government’s bill forms part of a global offensive by capitalist states to bring the press — and especially online media — under state and corporate control.

In December 2010, the Hungarian parliament under Prime Minister Viktor Orbán passed a comprehensive media law subordinating all public and private media to the control of a state “media council” composed of Orbán’s partisans. The council was empowered to impose fines of up to €730,000 for reporting deemed “politically unbalanced.” As the WSWS noted at the time [2], Orbán’s authoritarian course was not a “European oddity” but a preparation for “a new round of brutal social attacks” demanded by the international financial markets. The muzzling of the media and the bolstering of the state apparatus were undertaken in direct anticipation of the social conflicts that austerity would unleash.

Germany’s Network Enforcement Act (NetzDG), which came into force in 2018, created a legal framework for internet censorship under the pretext of combating “hate speech” and “fake news.” As the WSWS documented, [3] the law was “part of an international offensive to attack free speech online, aimed at suppressing left-wing and socialist views.”

In 2022, Britain’s Ofcom revoked the broadcast licenses of RT, couching the ban in the language of “impartiality” and “freedom.” In 2025, the European Union’s 17th sanctions package against Russia extended to banning pro-Russia and pro-Palestine media, representing what the WSWS called [4] “an open attack on the democratic right to freedom of the press.”

The pattern is unmistakable. Across the world, capitalist governments facing mounting social opposition are constructing legal and institutional mechanisms to police public discourse. The language is always the same: “professional standards,” “ethics,” “combating disinformation.” The purpose is always the same: to suppress working-class opposition and anti-capitalist analysis.

Austerity Requires Repression

The Chartered Institute Bill cannot be understood in isolation from the broader trajectory of the JVP/NPP government. Dissanayake came to power in September 2024 on a wave of popular discontent, posturing as an anti-establishment outsider. Within days of the new parliament convening, the government jettisoned its election pledge [5] to renegotiate the IMF bailout and committed itself to implementing the austerity program in full.

The record since then has been one of relentless attacks on the working class. The government has restructured and privatized state-owned enterprises, sharply increased fuel prices by approximately 40 percent since February 2026, raised electricity tariffs by 32 percent, hiked gas prices by 31 percent, and maintained strict spending limits even as a quarter of the population has fallen below the poverty line. In April 2026, an IMF delegation lavished praise [6] on Dissanayake, commending his “strict adherence to IMF dictates.” The president boasted that “Sri Lanka has met all targets set under the programme.”

The government now faces a deepening crisis [7]: a worsening balance of payments deficit, a sliding rupee, soaring oil import costs driven by the US-Israeli war on Iran, and simmering resistance from workers and the rural poor. It has responded with essential services orders, police violence against protesters, the arrest of student activists, the deployment of the military as strike-breakers, and the repeated extension of emergency rule. The Chartered Institute Bill is the latest escalation in this authoritarian trajectory — a preemptive strike against the dissemination of truth, against the journalism that exposes the real conditions of working people and provides the political analysis necessary for the working class to cohere into a unified revolutionary force.

The JVP: From Death Squads to “Professional Standards”

The JVP’s present role as the enforcer of media censorship must be understood in light of its political history. As the ICFI and WSWS have documented over decades [8], the JVP is not and has never been a socialist or workers’ party. It is a right-wing, nationalist, and communalist movement, steeped in Sinhala populism. In 1988–89, it carried out a campaign of assassinations in which hundreds of left-wing political opponents, trade unionists, and workers — including members of the Revolutionary Communist League — were killed. It was the most trenchant advocate of the racist war against the Tamil minority that culminated in the May 2009 massacre of 40,000 Tamils.

The JVP’s transformation into a party of bourgeois rule — implementing IMF austerity, deploying police-military repression, and now constructing a state apparatus for media censorship — is not a betrayal of its original principles. It is the logical culmination of its class character as a petty-bourgeois nationalist formation. The same party that once physically liquidated its left-wing opponents now seeks to silence them through the bureaucratic mechanisms of a “Chartered Institute.” The methods have been modernized; the objective — the suppression of working-class political independence — remains the same.

The Pseudo-Left and the Trade Unions: Enablers of Repression

The working class cannot look to the pseudo-left organizations or the trade union bureaucracy to defend democratic rights. The Frontline Socialist Party, which falsely postures as a left-wing opponent of the government, collaborates with the union apparatus, whitewashing its betrayals and channeling workers into dead-end negotiations and appeals to parliament. The trade unions affiliated with the JVP/NPP maintain a deathly silence and actively block all anti-government action by their members. Unions tied to opposition parliamentary parties — the Samagi Jana Balawegaya and the Sri Lanka Podujana Peramuna — call only limited actions aimed at defusing genuine working-class opposition.

None of these forces will mount a principled defense of press freedom, because all of them — government and opposition alike — support the IMF program that is immiserating the working class. All of them fear the independent political mobilization of workers and youth. All of them have an interest in controlling public discourse. The Chartered Institute of Media Professionals Bill is a bipartisan project in its essentials, just as the emergency regulations after Cyclone Ditwah were urged by opposition leader Sajith Premadasa before Dissanayake declared them.

Build the Independent Mobilization of the Working Class

The fight against the CIMP Bill is inseparable from the fight against IMF austerity, against imperialist war, and for the political independence of the working class. Freedom of the press is not a bourgeois luxury to be set aside until “economic demands” are won. It is a vital weapon in the class struggle. The working class needs unfettered access to information, analysis, and political debate — including and especially the revolutionary Marxist perspective advanced by the ICFI, the World Socialist Web Site and thesocialist.lk — to arm itself for the battles ahead.

The SLLA calls on workers, youth, journalists, online content creators, and all defenders of democratic rights to:

Reject the Chartered Institute of Media Professionals Bill in its entirety! This is not a bill to be amended — it is a bill to be defeated!
No to state licensing of journalists! Freedom of the press is a right, not a privilege granted by the capitalist state!
Defend the right of social media content creators and online commentators to publish without state interference!
Abolish the Press Council Act, the Prevention of Terrorism Act, the proposed Protection of the State from Terrorism Bill, and all repressive legislation inherited from previous regimes!
No to the essential services ban on Government Press and State Media workers! Defend the right to strike!
For the building of independent action committees across all workplaces to fight IMF austerity and the assault on democratic rights!
For the unity of Sri Lankan workers with their brothers and sisters in South Asia and internationally against the common enemy — global capitalism and its state institutions!
For a workers’ government based on workers’ committees, not the capitalist parties and their trade union appendages!
For the socialist reorganization of society — the only foundation for genuine democracy and press freedom!

The Dissanayake government is constructing the architecture of a police state because it knows that the social crisis it is deepening through IMF austerity will generate mass opposition. The working class must answer by constructing its own independent organizations — action committees in every workplace and neighborhood, democratically controlled and politically armed with a socialist-internationalist program. The fight against media censorship is a fight for the political independence of the working class. It is a fight that can only be won through the building of a revolutionary party and the mobilization of the international working class against the capitalist system in its entirety.

We, the Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia, wage this fight in solidarity with the international programme of the International Committee of the Fourth International. We urge workers, youth, intellectuals and all defenders of democratic rights to join us in advancing this struggle and building the revolutionary leadership necessary for the fight for socialism.

[1] Sri Lanka NPP government imposes Emergency Laws following Cyclone Ditwah disaster: A warning to the working class, Sanjaya Jayasekera (2 December 2025) <https://www.thesocialist.lk/sri-lanka-npp-government-imposes-emergency-laws-following-cyclone-ditwah-disaster-a-warning-to-the-working-class/>

Sri Lankan government extends draconian state of emergency, Saman Gunadasa (15 May 2026) <https://www.wsws.org/en/articles/2026/05/16/fkbi-m16.html>

[2] The demolition of press freedom in Hungary, Markus Salzmann, Peter Schwarz (24 December 2010) <https://www.wsws.org/en/articles/2010/12/hung-d24.html>

[3] Germany’s “Network Enforcement Law” goes into effect: A move to censor the Internet, Johannes Stern (4 January 2018) <https://www.wsws.org/en/articles/2018/01/04/netz-j04.html>

[4] Ban on Red Media: EU sanctions against Russia attack press freedom, Marianne Arens (28 May 2025) <https://www.wsws.org/en/articles/2025/05/29/qopq-m29.html>

[5] Sri Lankan president announces JVP/NPP government will implement savage IMF austerity program in full, Saman Gunadasa, Keith Jones (22 November 2024) <https://www.wsws.org/en/articles/2024/11/23/kjdl-n23.html>

[6] IMF delegation praises Sri Lankan government’s austerity measures, Saman Gunadasa(7 April 2026) <https://www.wsws.org/en/articles/2026/04/08/abhi-a08.html>

[7] Sri Lanka’s ruling NPP secures a strong parliamentary majority to enforce IMF dictates: Build the SEP to fight the cuts! Statement of the Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia (SLLA) (16 November 2024) <https://www.thesocialist.lk/sri-lankas-ruling-npp-secures-a-strong-parliamentary-majority-to-enforce-imf-dictates-build-the-sep-to-fight-the-cuts/>

JVP/NPP government in Sri Lanka preparing further attacks on workers amid growing crisis, Saman Gunadasa (21 May 2026) <https://www.wsws.org/en/articles/2026/05/22/ingw-m22.html> n

[8] The Sri Lankan elections: JVP assumes responsibility for defending capitalism amid a deepening revolutionary crisis, Keith Jones (23 September 2024) <https://www.wsws.org/en/articles/2024/09/24/gpzw-s24.html>

The Dissanayake Government’s “Chartered Institute of Media Professionals”: A Blueprint for the Strangulation of Press Freedom Read More »

බෙල්ෆාස්ට් නුවර සංක්‍රමණිකයන්ට එරෙහිව සිදුවන අන්ත දක්ෂිණාංශික ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා තවදුරටත්

Democratic Rights, Far Right, Fascism, Living Conditions, News, Perspective, politics, Poverty / June 14, 2026

පෝල් බොන්ඩ් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 ජුනි 11 දින “Far-right violence against migrants continues in Belfast” යන හිසින් පළවූ පෝල් බොන්ඩ් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

උතුරු අයර්ලන්තයේ බෙල්ෆාස්ට් නුවරදී අන්ත දක්ෂිණාංශික ලෝයලිස්ට් (loyalists – එක්සත් රාජධානිය සමඟ එක්ව සිටීමට කැමති රෙපරමාදු ක්‍රිස්තියානින්. කෙසේ වුවද, ඔවුන්ගේ අන්ත දක්ෂිණාංශික ක්‍රියාකාරකම් මෙහෙයවනු ලබන්නේ ආගමික විශ්වාසය හෝ ඇදහීම මත නොව, දේශපාලන, වාර්ගික සහ ජාතිකවාදී පදනමක් මතය) කලහකාරී කණ්ඩායම් විසින් බදාදා රාත්‍රියේදීත් දෙවන වරටත් සංක්‍රමණිකයන් ඉලක්ක කර ගන්නා ලදී. අඟහරුවාදා ඇති වූ ප්‍රචණ්ඩත්වයට වඩා මෙවර එය සුළු පරිමාණයෙන් සිදු වුවද, සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ හුවමාරු වූ නිවාස ලැයිස්තුවක් මඟින් තහවුරු වන්නේ මෙය සංවිධානාත්මක කෝලහලයක් (pogrom)වූ බවයි.

උතුරු අයර්ලන්ත පොලිස් සේවය (PSNI) විසින් කලහකාරීන්ට එරෙහිව ජල ප්‍රහාරක එල්ල කරන ලද අතර රබර් උණ්ඩ 20 කින් ද වෙඩි තබා ඇත. ඉදිරියේදී ඇති විය හැකි තවත් කැරලි මර්දනය කිරීම සඳහා එක්සත් රාජධානිය පුරා සිටින පොලිස් නිලධාරීන් 200 දෙනෙකු උතුරු අයර්ලන්තයට අනුයුක්ත කරමින් සිටින බව වාර්තා වේ.

සුඩාන ජාතික සරණාගතයෙකු වන හාඩි අලොඩිඩ් (Hadi Alodid) විසින් සඳුදා දිනයේදී ස්ටීවන් ඔගිල්වි (Stephen Ogilvie) නමැති පුද්ගලයාට සිදු කළ බිහිසුණු පිහි ඇනුම ව්‍යාජ ලෙස හේතුවක් කර ගනිමින්, අන්ත දක්ෂිණාංශික කලහකාරී කණ්ඩායම් විසින් සංක්‍රමණිකයන්ගේ සහ විදේශීය ජාතිකයන්ගේ නිවාස ඉලක්ක කර ගන්නා ලදී. අඟහරුවාදා මෙන්ම, වෙළඳසැල්, පාසල් සහ බෙදාහැරීමේ සේවාවන් වේලාසනින් වසා දැමුණි. පොදු ප්‍රවාහන සේවා මෙහෙයවනු ලබන ට්‍රාන්ස්ලින්ක් (Translink) ආයතනය විසින් සියලුම බස් සහ දුම්රිය සේවාවන් තාවකාලිකව අත්හිටුවන ලදී.

පළමු රාත්‍රියේ සිදු වූ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් පසුව, “සංක්‍රමණිකයන්ගේ නිවාස” ඇතුළත් “ප්‍රහාරක ලැයිස්තුවක්” (Hit list) සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ සංසරණය වූ අතර, බෙල්ෆාස්ට් නුවර සින් ෆේන් (Sinn Féin) පක්ෂයට අයත් නගරාධිපතිනි රෝයිස්-මාරි ඩොනලි (Róis-Máire Donnelly) වෙත ද තර්ජන එල්ල විය. බ්‍රහස්පතින්දා සවස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද විශේෂ වාර්තාවක ගාඩියන් (The Guardian) පුවත්පත සඳහන් කළේ, සංක්‍රමණ විරෝධී ක්‍රියාකාරකම් නිරීක්ෂණය කරනු ලබන උතුරු අයර්ලන්ත වගවීමේ ව්‍යාපෘතිය (APNI) විසින් මෙවැනි ලැයිස්තු පිළිබඳව මෙම වසරේ ආරම්භයේ සිටම උතුරු අයර්ලන්ත පොලිස් සේවය (PSNI) දැනුවත් කර ඇති බවයි.

එම පුවත්පත වාර්තා කළ පරිදි: ”ලිපිනයන් ඇතුළත් ඊනියා ප්‍රහාරක ලැයිස්තුවක් (Hitlist) 2025 අගෝස්තු මාසයේ සිට අන්ත දක්ෂිණාංශික කණ්ඩායම් අතර සංසරණය වී ඇති අතර, එය 2026 ජනවාරි මාසයේදී උතුරු අයර්ලන්ත පොලිස් සේවය (PSNI) වෙත යවා ඇති බව වැටහේ”. මෙම සතියේ සිදු වූ සංක්‍රමණ විරෝධී නොසන්සුන්තාවලදී ඉලක්ක කරගත් ස්ථාන අතර එම ලිපිනයන් ද විය.” ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය (WSWS) පෙන්වා දුන් පරිදි, මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වය මුලින්ම හටගන්නා අවස්ථාවේදී පොලිසිය මූලික වශයෙන් පසෙකට වී බලා සිටි බව මෙයින් තහවුරු වේ. ඔවුන්ගේ මුල්ම ක්‍රියාකාරීත්වය බොහෝ දුරට සීමා වූයේ, ප්‍රහාරකයා සෝමාලි ජාතිකයෙකු බවට ඔවුන් මුලින් අසත්‍ය ලෙස ප්‍රකාශ කර තිබූ පසුබිමක, ඔහුගේ සැබෑ ජාතිකත්වය කුමක්දැයි පැහැදිලි කිරීමට පමණි.

ඉදිරියේදී තවත් ප්‍රහාර එල්ල විය හැකි බවට අනතුරු අඟවමින් ගාඩියන් (The Guardian) පුවත්පත වාර්තා කළේ, “පොලිසිය වෙත යවන ලද APNI වාර්තාවල ෆේස්බුක් (Facebook) සටහනක් ද උපුටා දක්වා තිබූ’ බවයි. එම සටහනේ සඳහන් වූයේ [බෙල්ෆාස්ට් නුවරට මායිම්ව පිහිටි] ග්ලෙන්ගෝම්ලි (Glengormley) ප්‍රදේශයේ ඇති HMOs [බොහෝ විට රැකවරණ පතන්නන් නවාතැන් ගෙන සිටින, පොදුවේ පරිහරණය කරනු ලබන බහු-කාමර නිවාස]’මින් පසු නියම ඉලක්ක ලෙස සලකා, ඒවාට එරෙහිව සුදුසු පරිදි ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා’ බවයි. එමෙන්ම එහි තවදුරටත් මෙසේ ද සඳහන් විය: ‘මෙම තිරිසනුන්ට නවාතැන් දීමට, මුදල් සපයන හෝ උදව් කරන ඕනෑම අයෙකු අල්ලා ගතහොත්, ඔවුන් ද සමාන ලෙස වරදකරුවන් ලෙස හෙළා දකිනු ඇත.’”

බදාදා සවස, මුහුණු ආවරණය කරගත් 200ක පමණ තරුණයන් පිරිසක් රැකවරණ පතන්නන් නවාතැන් ගෙන සිටින නිව්ටවුන්ඇබේ (Newtownabbey) හි පිහිටි චිම්නි කෝනර් (Chimney Corner) හෝටලය දෙසට ගමන් කිරීමට උත්සාහ කළහ. ඇන්ට්‍රිම් (Antrim) පාරේදී ඔවුන්ට උතුරු අයර්ලන්ත පොලිස් සේවයේ (PSNI) රථ වාහන යොදා තිබූ මාර්ග බාධකයකට මුහුණ දීමට සිදු වූ අතර, ඔවුන් කුණු බඳුන්, ගඩොල්, බෝතල් සහ ගිනිකෙළි ද්‍රව්‍ය ප්‍රහාරක ආයුධ ලෙස භාවිත කරමින් නැවත නැවතත් පොලිසියට ප්‍රහාර එල්ල කළහ. එම කලහකාරී පිරිසේ සිටි අයෙකු මාධ්‍ය වෙත මෙසේ පැවසීය: “ඔවුන් අපට හෝටලය වෙත යාමට ඉඩ දුන්නේ නම් මෙවැනි කිසිවක් සිදු වන්නේ නැත. අද රාත්‍රියේ ඔවුන් ඕනෑවට වඩා දැඩි ලෙස ක්‍රියා කිරීම නිසා මෙම නොසන්සුන්තාව ඇති විය.”

නැවත වරක් අදුරු පැහැති ඇඳුම් ඇඳ මුහුණු ආවරණය කරගෙන සිටි කලහකාරීහු, ප්‍රහාරක ද්‍රව්‍ය සපයා ගැනීම සඳහා සෙලෙජ්හැමර් (විශාල මිටි) භාවිත කරමින් පදික වේදිකාවේ ගල් පතුරු, ගඩොල් බැමි සහ වැටවල් කඩා දැමූහ. සෑන්ඩිකනෝස් (Sandyknowes) ප්‍රදේශයේදී යටිතල පහසුකම් දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් වාහනයකට ගිනි තබා තිබූ අතර, මාර්ගය දිගේ සහ රෝද සහිත කුණු බඳුන්වලට ද තැනින් තැන ගිනි තබා තිබුණි.

රාත්‍රී 11ට පමණ, කලහකාරීහු පිරිසක් ඉන්ධන පිරවුම්හලක් පිටුපස තිබූ බංගලාවකට ගිනි තබා, ගිනි ගනිමින් තිබූ වෑන් රථයක් පොලිස් ආරක්ෂක වළල්ල දෙසට ධාවනය කරවූහ. පොලිසිය ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන් රබර් උණ්ඩවලින් වෙඩි තැබීය. එම බංගලාවේ වහලයට ඇස්බැස්ටෝස් සෙවිලි කර තිබෙන්නට ඇති බැවින්, නිවාස තුළටම වී සිටින ලෙස ගිනි නිවන භටයන් ජනතාවට උපදෙස් දෙන ලදී.

ඩෙරි (Derry) නගරයේදී, සවස් යාමයේ මුල් භාගයේදී රෝද සහිත කුණු බඳුන් සහ ලුණු ගබඩා කරන පෙට්ටියක් (Salt box) ගිනිබත් කරන ලද අතර, Loyalist Tullyally නිවාස සංකීර්ණය පිහිටි ප්‍රදේශයට පැමිණීමෙන් වළකින ලෙස උතුරු අයර්ලන්ත පොලිස් සේවය (PSNI) මහජනතාවට උපදෙස් දුන්නේය. පෝටඩවුන් (Portadown) ප්‍රදේශයේදී පැට්‍රල් බෝම්බ ප්‍රහාර ද එල්ල කර තිබුණි.

ස්කොට්ලන්තයේ ද මෙවැනිම නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වයන් නැවතත් හටගත් අතර, එහිදී ග්‍රීනොක් (Greenock) ප්‍රදේශයේ රැකවරණ පතන්නන් නවාතැන් ගන්වා සිටින හොලිඩේ ඉන් (Holiday Inn) හෝටලය ඉදිරිපිට විරෝධතා පවත්වන ලදී.

බදාදා දිනයේදී එල්ල වූ පැට්‍රල් බෝම්බ සහ වෙනත් ද්‍රව්‍යවලින් පහරදීම් හේතුවෙන් පොලිස් නිලධාරීන් 12 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති බවත්, කලහකාරීන් 16 දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති බවත් උතුරු අයර්ලන්ත පොලිස් සේවය (PSNI) ප්‍රකාශ කළේය. සඳුදා සිට මේ දක්වා අවම වශයෙන් සංක්‍රමණික පවුල් 27ක් වත් බිය ගැන්වීම්වලට ලක්ව ඇති බව හෝ ඔවුන්ගේ නිවාස ගිනිබත් කර ඇති බව රජයේ නිලධාරීහු පවසති.

එම ප්‍රහාරයෙන් ඔගිල්වි (Ogilvie) ගේ වම් ඇස අහිමි වූ අතර, බරපතළ කැපුම් තුවාල රැසකට ලක් වූ ඔහු තවදුරටත් රෝහල්ගතව ප්‍රතිකාර ලබයි.

සුදු ජාතික නොවන සංචාරකයින් සහ මගීන් පරීක්ෂා කිරීමේ මුරපොලවල් ලෙස භාවිත කිරීම සඳහා, ලෝයලිස්ට් (~රාජපාක්ෂික) කලහකාරී කණ්ඩායම් විසින් බෙල්ෆාස්ට් නුවර තාවකාලික මාර්ග බාධක පවත්වාගෙන යන අයුරු වීඩියෝ දර්ශනවල සටහන්ව තිබුණි.

යුනිසන් (Unison) වෘත්තීය සමිතියේ ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරියක වන පැට්‍රීෂියා මැක්කවුන් (Patricia McKeown) වාර්තා කළේ, “වෙනස් සමේ පැහැයක් සහිත හෙදියක් පසුපස මුහුණු ආවරණය කරගත් පිරිමින් සිව්දෙනෙකු ලුහුබැඳ විත් ඇය අල්ස්ටර් (Ulster) රෝහල තුළට කොටු කර ඇති” බවයි. සිය සේවා මුරයෙහි යෙදීමට දැඩි ලෙස අදිටන් කරගත් එම හෙදිය සඳහා දැනට විකල්ප නවාතැන් පහසුකම් සලසා දී ඇත. The Irish News පුවත්පත වාර්තා කරන පරිදි, අවම වශයෙන් එක් දේපළ කළමනාකරණ සමාගමක් වත් අන්ත දක්ෂිණාංශිකයන්ගේ ප්‍රහාරක ලැයිස්තුවේ සිටින කුලී නිවැසියන් සම්බන්ධ කර ගනිමින්, ඔවුන්ගේ නිවාසවල ආරක්ෂාව උපරිමයෙන් සලසා ගන්නා ලෙස උපදෙස් දී තිබේ.

මෙම සතියේ සිදු වූ ජන සංහාරක ප්‍රහාර , බ්‍රිතාන්‍යය සහ අයර්ලන්තය පුරා අන්ත දක්ෂිණාංශික ප්‍රහාර උග්‍ර වීමේ නවත්ම තත්ත්වයයි. මේවා, සංක්‍රමණිකයන් සහ රැකවරණ පතන්නන් සමාජය හමුවේ නරක පිරිසක් ලෙස හුවාදැක්වීමට කාලයක සිට ක්‍රමානුකූලව සිදු කරන ලද ක්‍රියාවලියක ප්‍රතිඵලයකි. බලයට පත් වූ ඒ හෝ මේ කොන්සර්වේටිව් සහ ලේබර් රජයන්, තමන් දේශසීමා ආරක්ෂා කිරීම සම්බන්ධයෙන් වඩාත් දැඩිව ක්‍රියා කරන බව පෙන්වීමට උත්සාහ කළ අතර, තමන් විසින්ම ඇති කරමින් සිටින සමාජ ව්‍යසනයන් කෙරෙහි පවතින කම්කරු පන්තියේ කෝපය වෙනත් අතකට හැරවීමට ද උත්සාහ කරන ලදී.

සුඩානයේ පවතින බිහිසුණු සමාජීය සහ ආර්ථික අර්බුදය සැලකිල්ලට ගනිමින්, පෙර පැවති කොන්සර්වේටිව් රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද සරල කරන ලද සරණාගත ක්‍රියාවලිය (SAP) යටතේ කිසිදු සම්මුඛ පරීක්ෂණයකින් තොරව 2023 වසරේදී අලොඩිඩ් වෙත දේශපාලන රැකවරණ ලබා දී තිබුණි. ඇෆ්ගනිස්ථානය, එරිත්‍රියාව, ලිබියාව, සුඩානය, සිරියාව සහ යේමනය යන රටවල් සම්බන්ධයෙන් ද අනුගමනය කෙරුණේ මෙම ක්‍රියාපටිපාටිය. කෙසේ වුවද, ලේබර් (කම්කරු) පක්ෂයේ උතුරු අයර්ලන්තය පිළිබඳ රාජ්‍ය ලේකම් හිලරි බෙන් (Hilary Benn) මෙම සතියේ අවධාරණය කළේ, වර්තමානයේදී “සියලුම සිදුවීම්වලදී පාහේ” රැකවරණ පතන්නන් සම්මුඛ පරීක්ෂණවලට භාජනය කරන බවයි.

මහ මැන්චෙස්ටර් (Greater Manchester) හි නගරාධිපති මෙන්ම ඉදිරියේදී පැවැත්වීමට නියමිත මේකර්ෆීල්ඩ් (Makerfield) පාර්ලිමේන්තු අතුරු මැතිවරණයේ ලේබර් පක්ෂ අපේක්ෂකයා වන ඇන්ඩි බර්න්හැම් (Andy Burnham), සංක්‍රමණිකයන් “රඳවා තබා ගැනීම වැඩි වශයෙන් භාවිත කළ යුතු” බවට ඉල්ලා සිටියි. දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක්ව සිටින කීර් ස්ටාමර් (Keir Starmer) ගෙන් පසුව පක්ෂ නායකත්වය ගැනීමට ඉඩ ඇති අයෙකු ලෙස සැලකෙන්නේ ද මොහුය. ස්වදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය (Home Office) විසින් දිළිඳු ප්‍රදේශවල රැකවරණ පතන්නන් නවාතැන් ගැන්වීමේ ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් ඔහු මෙම සතියේ බීබීසී මැන්චෙස්ටර් ගුවන් විදුලිය (BBC Radio Manchester) වෙත මෙසේ පැවසීය: “[අන්ත දක්ෂිණාංශික රිෆෝම් යූකේ පක්ෂයේ නායක නයිජල්] ෆැරාජ් පවසන දේ සමඟ මම එකඟ වෙමි. අප කළ යුත්තේ නැවතත් විනයක් සහ පාලනයක් සහිත තත්ත්වයක් (Order) ඇති කිරීමයි.”

SAP පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක කරන අවස්ථාවේදී තමා (පක්ෂ) නායිකාව ලෙස හෝ ස්වදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ සේවය කර නොමැති බවත්, “මට දැන් කළ හැකි එකම දෙය ජනතාවගෙන් සමාව අයැදීම පමණයි” යනුවෙන් ද කොන්සර්වේටිව් පක්ෂ නායිකා කෙමී බේඩනොක් (Kemi Badenoch) LBC ගුවන් විදුලියට ප්‍රකාශ කළාය.

එකල කොන්සර්වේටිව් (ටෝරි) පක්ෂයේ ස්වදේශ කටයුතු ලේකම්වරිය සහ ආගමන විගමන අමාත්‍යවරුන් වූයේ සුයෙල්ලා බ්‍රැවර්මන් සහ රොබට් ජෙන්රික් බව බේඩනොක් පෙන්වා දුන්නාය. මොවුන් දෙදෙනාම පසුව රිෆෝම් යූකේ (Reform UK.මෙය නයිජල් ෆරාජ්ගේ පක්ෂයයි) පක්ෂයට එක් වී ඇත. මෙය, සමස්ත පාලක පන්තිය සඳහාම දැඩි දක්ෂිණාංශික සංක්‍රමණ විරෝධී වැඩපිළිවෙළක් සකසමින් සිටින රිෆෝම් පක්ෂයට වඩා දකුණෙන් කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය ස්ථානගත කිරීමට දැරූ උත්සාහයකි. අඟහරුවාදා පැවති කැරලි කෝලාහල සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් රිෆෝම් පක්ෂයේ නායක නයිජල් ෆරාජ් ප්‍රකාශ කළේ, “බෙල්ෆාස්ට් හි තත්ත්වය ඉතා දරුණු ලෙස ආරම්භ වූ බවත්, එය තවදුරටත් ඉදිරියට යනු ඇති බවත්” ය. රිෆෝම් පක්ෂය සුඩාන ජාතිකයන් සඳහා වීසා නිකුත් කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කිරීමට ද ප්‍රතිඥා දී ඇත.

ෆරාජ් මෙසේ පැවසීය: “[බෙල්ෆාස්ට් හි] මෙම සිදුවීම්වලට ඉතා නරක චේතනාවන් සහිත පිරිස් සම්බන්ධ වූ බව මම ඉතා විවෘතව පිළිගනිමි. නමුත් බහුතරය එසේ නොවේ… බහුතර ජනතාවට අවශ්‍ය ක්‍රියාවයි”. මෙම ප්‍රකාශය මඟින්, අඟහරුවාදා දින දියත් වූ ප්‍රහාරවලට පෙර විරෝධතාවල නිරත වන ලෙස ඉල්ලා සිටි ෆැසිස්ට්වාදී දේශපාලන උසිගන්වන්නෙකු වන ටොමී රොබින්සන්ට (Tommy Robinson) නීත්‍යානුකූලභාවයක් ලබා දුන්නේය. ළඟදීම ට්‍රිලියනපතියෙකු වීමට නියමිත ඉලොන් මස්ක් ද මෙම විරෝධතා කැඳවීම සඳහා ඔහු සමඟ එක් විය. මස්ක් ට්විටර් (X) පණිවුඩයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ, “කිසියම් වෙනසක් සිදුවනු ඇත්තේ නැවත නැවතත් සහ ප්‍රබල ලෙස විරෝධතාවල නිරත වීමෙන් පමණි!!” යනුවෙනි.

අඟහරුවාදා සිදු වූ ප්‍රචණ්ඩකාරී මිනිස් සංහාරයෙන් පසුව, මස්ක් සිය ස්ථාවරය තවදුරටත් තහවුරු කරමින් සටහන් කළේ: “මිනිසුන් කෝපයට පත් කරන්නේ “සමාජ මාධ්‍ය” නොව, මිනීමරු සංක්‍රමණිකයන් විසින් ඔවුන්ගේම උපන් ගම්වලදී අහිංසක මිනිසුන්ගේ හිස් ගසා දැමීමයි!” යනුවෙනි.

උතුරු අයර්ලන්තයේ යුනියන්වාදී (සංගමවාදී- Unionist) නායකයන් මෙම ප්‍රහාරය උපයෝගී කරගනිමින් අයර්ලන්තය සමඟ දැඩි දේශසීමා පාලනයක් පනවන ලෙස ඉල්ලා ඇත. ඩෙමොක්‍රටික් යුනියන්වාදී පක්ෂයේ (Democratic Unionist Party-DUP) හිටපු නියෝජ්‍ය නායක ගැවින් රොබින්සන් පාර්ලිමේන්තුවේදී ස්ටාමර් වෙත මෙසේ පැවසීය: “මිනිසුන්ට දැන් හිස් සුබ පැතුම් සහ පොරොන්දු අසා ඇති වී තිබේ. ඔවුන්ට අවශ්‍ය වන්නේ ප්‍රායෝගික ක්‍රියාමාර්ග දැකීමටයි. රජය අපගේ දේශසීමා ආරක්ෂා කිරීමට සූදානම් බව දැන් පෙන්නුම් කළ යුතුය.”

ලෝයලිස්ට් (loyalist) සහ දැඩි දක්ෂිණාංශික මැරයන් විසින් සංවිධානාත්මකව මෙහෙයවන ලද “ජාතිවාදී බියගැන්වීම් සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය” අයර්ලන්තයේ සින් ෆේන් (Sinn Féin) පක්ෂයේ නායිකා මේරි ලූ මැක්ඩොනල්ඩ් විසින් හෙළා දකින ලදී. ඉන්පසුව ඇය උතුරු අයර්ලන්ත පොලිස් සේවයේ (PSNI) “කඩිනම්” ක්‍රියාමාර්ග අගය කළද, සැබවින්ම ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකලාපය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් එකක් විය.”

දක්ෂිණාංශික ටෙලිග්‍රාෆ් (Telegraph) පුවත්පත මෙම අවස්ථාව උපයෝගී කරගනිමින් සින් ෆේන් පක්ෂයට බලපෑම් කිරීමට උත්සාහ කළේය. ඒලිස් ඕ’හන්ලන් (Eilis O’Hanlon) විසින් ලියන ලද විචාරාත්මක ලිපියක “ජාතිකවාදීන් (Nationalists) මෙම කැරලි කෝලාහලවලට සම්බන්ධ නොවූ” බව පිළිගෙන තිබුණද, “ඔවුන් තුළ ද මෙවැනිම පොදු උත්සුකයන් සහ ගැටලු රාශියක් නොමැති බව ඇඟවීම මුලාවක් “ බව එහි සඳහන් කර තිබුණි.

[කර්තෲ සටහන: උතුරු අයර්ලන්තයේ (Northern Ireland) ජාතිකවාදීන් (Nationalists) අපේක්ෂා කරන්නේ උතුරු අයර්ලන්තය එක්සත් රාජධානියෙන් (United Kingdom) ඉවත් වී ඒකාබද්ධ හා ස්වාධීන අයර්ලන්තයක් ගොඩනැගීමටය. අනෙක් අතට, සංගමවාදීන් (Unionists) අපේක්ෂා කරන්නේ උතුරු අයර්ලන්තය දිගින් දිගටම එක්සත් රාජධානියේ කොටසක් ලෙස පැවතීමටය. මෙම දේශපාලන බෙදීම උතුරු අයර්ලන්ත දේශපාලනයේ මූලික හරය වේ. මෙහිදී විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතු කරුණක් නම්, වාර්තාවන පරිදි, උතුරු අයර්ලන්තයේ වැඩිවන පිරිසක් මෙම ලේබල් දෙකම ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, තමන් හුදෙක් “උතුරු අයර්ලන්ත ජාතිකයින්” (Northern Irish) ලෙස හඳුනා ගැනීමට හෝ Alliance Party වැනි මේ කිසිදු පාර්ශ්වයකට පක්ෂපාතී නොවන දේශපාලන පක්ෂ සමඟ පෙළගැසීමට තෝරා ගැනීමයි.

අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි.]

බෙල්ෆාස්ට් නුවර සංක්‍රමණිකයන්ට එරෙහිව සිදුවන අන්ත දක්ෂිණාංශික ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා තවදුරටත් Read More »

The Mawpiya Sevana Fire: Twelve Dead because Capitalism has no use for the Elderly

Democratic Rights, economics, english, Inequality, lead article, Living Conditions, News, Perspective, politics, politics & economics, Social Murder, Sri Lanka / June 8, 2026

By Sanjaya Jayasekera, Member, The Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia (SLLA), the Revolutionary Left Faction of the Socialist Equality Party (SEP) of Sri Lanka.

On the evening of June 3, 2026, fire consumed the Mawpiya Sevana care facility in Batagoda, Anguruwatota, near Horana in the Kalutara District. Twelve residents — elderly men and women, people living with mental illness, people with intellectual disabilities — died. Eight more were severely injured. Seventy-one human beings were packed into a building designed for fifteen. The first instinct of the bourgeois press, the political establishment, and the state apparatus is to render this a story about regulatory failure: the home was unregistered, the owner has been arrested, the Defence Secretary visited the ruins. Officials speak of stricter enforcement, mandatory inspections, and compliance frameworks. A proprietor sits in remand custody. The machinery of bourgeois law performs its theatre of accountability.

We reject this framing entirely. The deaths at Mawpiya Sevana are not a regulatory scandal. They are a systemic indictment — the concentrated and visible expression of what capitalist society does to human beings who can no longer be profitably exploited.

The Fundamental Logic: Discarded Lives

To understand this tragedy scientifically, one must begin with the logic of capital itself. Under capitalism, the value of a human being — in the brutal calculus of the system — is indexed to their capacity to generate surplus value. The worker sells their labour power; capital extracts from that labour power more value than it returns in wages; the difference constitutes profit, the lifeblood of the system. This is the elementary truth established by Marx in Capital and confirmed by every hour of every working day across the planet.

What, then, of those who can no longer labour? What of the elderly, the severely disabled, those living with serious mental illness? In the language of capital, they are unproductive. They generate no surplus value. They are, from the standpoint of the system, a cost — a drain on resources that could otherwise be directed toward accumulation. Capitalism does not produce sentimentality toward those it cannot exploit. It produces neglect, abandonment, and, at the sharp end of underdevelopment, mass death.

This is the political truth behind the twelve corpses at Mawpiya Sevana. These were human beings whom the system had already written off. They had no social security worth the name. They had no public institutions capable of housing and caring for them with dignity. They were deposited — warehoused — in an overcrowded, unregistered private facility, in a building designed for fifteen, because their families, themselves workers ground down by decades of austerity, had no alternative. The capitalist state knew this was happening. It tolerated it, because the alternative — a publicly funded, adequately staffed, universally available system of elder care and disability support — would require precisely the kind of social expenditure that the ruling class and its international creditors have placed beyond political possibility.

The IMF and the Deliberate Dismantling of Social Provision

This brings us to the immediate political context, which is inseparable from the structural one. Sri Lanka is presently in the grip of one of the most savage austerity programs in its history, administered under the direct supervision of the International Monetary Fund. The 2022 foreign debt default and the social explosion that swept former President Gotabaya Rajapaksa from power opened the door to an IMF bailout — and with it, the full subordination of Sri Lankan economic and social policy to the demands of international finance capital.

Every government since — from Wickremesinghe to the present JVP/NPP administration of Anura Kumara Dissanayake — has functioned as a transmission belt for IMF dictates. The 2026 budget allocates a staggering 4.5 trillion rupees (450,000 crores Rupees. Approximately US $13 billion) for debt servicing alone — money extracted from the labour of Sri Lankan workers and the rural poor and transferred to international bondholders, banks, and multilateral creditors. To meet this obligation, the government has slashed public expenditure across every social domain: health, education, welfare.

The health system is collapsing under the pressure of these cuts. Public hospitals run out of essential medicines — insulin, antibiotics, cancer drugs, psychiatric medications. Patients wait over a year for MRI scans and die during the wait. Nurses are so overworked and under-resourced that they have no chairs to sit on. The government’s own health minister, confronted with the medicine shortage, told patients to “buy them from the cheapest places.” This is not negligence. This is deliberate policy, enforced under IMF conditionality and praised by international financial institutions as evidence of “fiscal discipline.”

Into this landscape of deliberate social destruction, the question of elder care and disability support does not even register as a policy priority. The JVP/NPP government moved in late 2025 to slash the Aswesuma welfare program — a meagre cash transfer scheme paying between 5,000 and 17,500 rupees per month (approximately US$16 to $57) to the disabled, the elderly, kidney patients, and the extreme poor. Even this minimal safety net is under attack, with the World Bank pressing for a reduction in the number of beneficiaries and a JVP minister publicly declaring that welfare recipients should “feel ashamed” — calling it “legal begging.” As the World Socialist Web Site (WSWS) has noted, this language carries chilling historical echoes: it frames the destitute not as victims of a system, but as parasites upon it.

It is in this context that Mawpiya Sevana existed. The state did not build, fund, or staff adequate public residential facilities for the elderly and the disabled — not because it lacked the administrative capacity to do so, but because the entire fiscal framework of Sri Lankan capitalism, as restructured by the IMF, prohibits such expenditure. The government allocates debt repayments nearly nine times the health budget. There are simply no resources directed toward the systematic, universal care of those who cannot work. In their place, a black market of unregistered, unregulated, overcrowded private facilities fills the vacuum — precisely because working-class and poor families, themselves crushed by falling real wages, rising prices, and the destruction of social services, cannot provide the full-time care that the state refuses to provide.

The State Knew, and the State Did Not Care

It would be politically dishonest to attribute what happened at Mawpiya Sevana to ignorance or inattention on the part of state authorities. The Director of the National Secretariat for Elders has confirmed that the facility was known to the authorities, that it was unregistered, and that it had previously been warned to comply with regulations. Officials knew. They did not act, not because the machinery of enforcement was insufficiently developed, but because the state had no institutional alternative to offer the residents. To shut down Mawpiya Sevana without providing a publicly funded substitute would have been to condemn seventy-one people to destitution or homelessness. The state permitted the facility’s continued operation because the alternative — genuine social provision — is structurally excluded by the political and economic priorities of the ruling class.

This is the functioning logic of the capitalist state in an underdeveloped country operating under IMF tutelage. It is not an aberration from the normal functioning of the system. It is the system functioning normally. The capitalist state in Sri Lanka — as in every neocolonial country — is not an instrument of social welfare. It is an instrument of capital accumulation, debt repayment, and the maintenance of the conditions necessary for the exploitation of labour. Those who cannot be exploited — the elderly, the severely disabled, those with serious mental illness — fall outside this framework entirely. They are residue. They are waste. The system does not know what to do with them except minimize the cost of their existence and, when they die in preventable fires, process the deaths through the criminal justice system to defuse political pressure.

The Feudal Supplement and Its Limits

In the absence of any meaningful social security system, the burden of care for the elderly and disabled in Sri Lanka — as throughout the countries of the periphery — falls on the feudal-cultural obligations of family and kinship networks. Sons and daughters are expected to provide, to sacrifice their own economic lives, to absorb the cost that the state refuses to bear. This system of informal social reproduction (provision of public goods — healthcare, education, social security — necessary to maintain a productive workforce) does not represent cultural high standards. It is a structural necessity for capital: it permits the ruling class to avoid the costs of social reproduction that workers in more developed capitalist countries extracted through generations of struggle — pension systems, public health systems, residential care facilities, disability support.

But this feudal supplement is itself being eroded by the same forces of capitalist development and austerity that make it necessary. As real wages collapse — down 24 percent in the public sector and 14 percent in the private sector since 2022, according to World Bank data — working-class families have fewer resources to provide informal care. Emigration, driven by economic desperation, separates families across continents. The nuclear family unit, under the pressure of capitalist commodity (property) relations and austerity, cannot substitute for the collective social infrastructure that only a socialist society can build and sustain.

The result is the proliferation of informal, unregistered, unregulated private facilities like Mawpiya Sevana — a catastrophic market response to a catastrophic social failure. People with nowhere to go, and nowhere else to put their relatives, are concentrated in buildings not designed to hold them, run by proprietors operating outside any regulatory framework, because the regulated, publicly funded alternative does not exist. The owner of Mawpiya Sevana now faces criminal charges. He may be guilty of negligence. But the system that created the conditions in which he operated — the IMF, the successive Colombo governments, the entire apparatus of neocolonial austerity — faces no charges at all.

The Question of Political Responsibility

The JVP/NPP government of Anura Kumara Dissanayake bears direct political responsibility for the conditions that produced this tragedy. This is a government that came to power presenting itself — fraudulently — as a movement of the working people, invoking the language of “people’s power” and social transformation. Its actual record is one of ruthless implementation of IMF directives, attacks on welfare recipients, the deployment of the military against striking postal workers, the invocation of Essential Services legislation to suppress workers opposing privatization, and the systematic underfunding of health and education.

But responsibility does not end with the current government. Every government that has administered Sri Lankan capitalism since independence — the SLFP, the UNP, the SLPP, and now the JVP/NPP — has presided over the gradual destruction of whatever social provision existed and its replacement with the “free market”: privatization, commercialization, the withdrawal of the state from any domain of social reproduction that cannot generate profit for capital. The entire political establishment is complicit. The opposition parties — the SJB, the SLPP, the UNP — offer only “token criticisms” while accepting the IMF framework in its entirety.

The trade union bureaucracies, which claim to represent the interests of working people, are equally implicated. They have systematically suppressed independent workers’ action, called off strikes on the basis of empty promises, and functioned as transmission belts for the very governments and institutions that are dismantling social provision. Their loyalty is to the capitalist system, not to the workers they nominally represent.

The Only Answer: Socialist Transformation

The twelve people who died at Mawpiya Sevana on June 3, 2026, cannot be brought back. But the conditions that killed them can, and must, be ended — not through regulatory reform, not through stricter enforcement of existing laws, not through the arrest of a single proprietor, but through the socialist transformation of society.

The Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia (SLLA), in solidarity with the programme of the International Committee of thenFourth International (ICFI), insist on this with complete clarity: there is no solution to the crisis of elder care, disability support, public health, or any other domain of social reproduction within the framework of capitalism and IMF austerity. The resources required to build a genuine, universal, publicly funded system of care for those who cannot work — the elderly, the disabled, the mentally ill — exist. They are being extracted from the labour of Sri Lankan workers and transferred to international creditors in the form of 4.5 trillion rupees in annual debt repayments. They are being accumulated by the corporate elite whose tax rates the JVP/NPP government has left intact. They are being hoarded in the offshore accounts and investment portfolios of those who profit from the exploitation of Sri Lankan labour.

These resources must be expropriated — through the repudiation of the foreign debt, the nationalization of the banks and major corporations under democratic workers’ control, and the reorganization of production to serve human need rather than private profit. Public residential care, universal healthcare, free education, disability support, and social security for the elderly are not luxuries. They are social rights, achievable only through the defeat of capitalism and the construction of a socialist society.

This requires the independent political mobilization of the working class — against the JVP/NPP government, against the IMF, against the entire capitalist political establishment, and against the trade union bureaucracies that serve as its labour lieutenants. It requires the building of rank-and-file action committees in workplaces, plantations, and communities, independent of all capitalist parties and institutions, coordinating a unified movement for a workers’ and peasants’ government committed to a socialist program.

The deaths at Mawpiya Sevana are a concentrated expression of a social order in terminal crisis. The answer to them is not to manage that crisis more humanely — it is to end it, through the international socialist revolution that the Fourth International was founded to advance.

We, the SLLA demand: full public accountability for the deaths at Mawpiya Sevana; immediate public funding for a universal system of residential care for the elderly and disabled; the cancellation of IMF debt obligations and the reallocation of all debt-servicing funds to social provision; and the expropriation of the major banks, corporations, and private hospital networks under democratic workers’ control.

The Mawpiya Sevana Fire: Twelve Dead because Capitalism has no use for the Elderly Read More »

එබෝලා වසංගතය ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින පසුබිමක, ට්‍රම්ප් මහජන සෞඛ්‍යය අවියක් ලෙස යොදා ගනියි

class struggles, Democratic Rights, Global Inequality, Imperialism, Inequality, Living Conditions, Marxist Theory, News, Oligarchy, Perspective, politics, politics & economics, Poverty, science, Social Murder / June 1, 2026

බෙන්ජමින් මාටියස් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 මැයි 22 දින “Trump weaponizes public health as Ebola epidemic expands” යන හිසින් පළවූ බෙන්ජමින් මාටියස් විසින් ලියන ලද ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

මධ්‍යම අප්‍රිකාව පුරා බන්ඩිබුගියෝ එබෝලා වසංගතය වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින පසුබිමක, ඇමරිකා එක්සත් ජනපද රජය ඊට ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ වෛද්‍ය සම්පත් බලමුලු ගැන්වීමකින් නොව, මීට පෙර ආගමන විගමන නීති බලාත්මක කිරීම සඳහා යොදා ගැනීමට තමන් සූදානම් බව දැනටමත් ඔප්පු කර ඇති සහ දැන් විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ මෙවලමක් ලෙස යොදා ගැනීමට අදහස් කරන, මහජන සෞඛ්‍ය පිළිබඳ ප්‍රඥප්තියක් වන “ටයිටල් 42” (Title 42) නමැති වගන්තිය ක්‍රියාත්මක කිරීමෙනි.

පෙර පැවති සෑම එබෝලා මර්දන ක්‍රියාවලියකටම වඩා පැහැදිලි ලෙසම මෙහිදී බැහැර වෙමින්, වෛරසයට නිරාවරණය වූ ඇමරිකානු පුරවැසියන් තම රට තුළදීම උසස් මට්ටමේ ජෛව-ආරක්ෂිත (biocontainment) සත්කාර සඳහා නැවත ගෙන්වා ගැනීම වොෂින්ටන පාලනය ප්‍රතික්ෂේප කරයි. ඒ වෙනුවට, ඔවුන්ව සම්පූර්ණයෙන්ම රටින් බැහැරව තබා ගැනීමට කටයුතු සූදානම් කරමින්, ආසාදනය වී ඇතැයි සැක කෙරෙන ඇමරිකානුවන් කෙන්යාවේ පිහිටි නිරෝධායන සහ ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථානයක් වෙතද, අවශ්‍යතාව පරිදි යුරෝපයේ පිහිටි ඉහළ මට්ටමේ ජෛව-ආරක්ෂිත ඒකක වෙතද යොමු කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටී.

ටයිටල් 42 (Title 42) යනු විදේශ රටක පවතින නිරෝධායනය කළ යුතු රෝගයක් මහජන සෞඛ්‍යයට බරපතල තර්ජනයක් ලෙස සලකනු ලබන අවස්ථාවලදී, විදේශ රටවලින් පුද්ගලයන් ඇතුළු වීම වැළැක්වීම සඳහා ෆෙඩරල් රජයට බලය ලබා දෙන 1944 මහජන සෞඛ්‍ය සේවා පනතේ ප්‍රතිපාදනයකි. 2020 මාර්තු මාසයේදී, ධවල මන්දිර සහකාර ස්ටීවන් මිලර් (Stephen Miller) විසින් සැලසුම් කරන ලද උපක්‍රමයකට අනුව, ට්‍රම්ප් පරිපාලනය කොවිඩ්-19 පාලනය කිරීමේ මුවාවෙන් ටයිටල් 42 වගන්තිය ක්‍රියාත්මක කළ අතර සංක්‍රමණිකයන් 400,000ක් රටින් පිටුවහල් කිරීම සඳහා එය භාවිතා කළේය. බයිඩන් පරිපාලනය ද වසර ගණනාවක් තිස්සේ මෙම ක්‍රමවේදය පවත්වා ගෙන යමින් තවදුරටත් පුළුල් කළ අතර, 2023 මැයි මාසයේදී එම ප්‍රතිපත්තිය නිල වශයෙන් අවසන් වීමට පෙර තවත් සංක්‍රමණිකයන් මිලියන 2.3ක් පිටුවහල් කිරීමට පියවර ගත්තේය.

මෙම ප්‍රතිපත්තිය කොවිඩ්-19 සඳහා ක්‍රියාත්මක කළ මුළු කාලය පුරාම, මහජන සෞඛ්‍ය විශේෂඥයෝ සහ මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීහු එය පැහැදිලිවම හෙළා දුටහ. ඇමරිකානු මහජන සෞඛ්‍ය සඟරාවේ (American Journal of Public Health) පළ වූ 2022 අධ්‍යයනයකදී පර්යේෂකයන් පෙන්වා දුන්නේ, මෙම ප්‍රතිපත්තිය තුළ ආසාදන පාලනය සඳහා කිසිදු සැබෑ තාර්කික පදනමක් නොතිබූ බවයි. ඒ වෙනුවට, ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කරමින්, සංක්‍රමණික-විරෝධී සහ විදේශික-විරෝධී (xenophobic) දේශසීමා ක්‍රියාමාර්ග සාධාරණීකරණය කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ලද දේශපාලන අවියක් ලෙස එය ක්‍රියා කර ඇති බව ඔවුහු සඳහන් කළහ.

ට්‍රම්ප් පරිපාලනය දැන් එම ක්‍රමවේදයම නැවත ක්‍රියාත්මක කර තිබේ. රෝග පාලනය සහ වැළැක්වීමේ මධ්‍යස්ථානය (CDC) විසින් 2026 මැයි 18 වන දින නිකුත් කරන ලද නියෝගයක් මඟින්, පසුගිය දින 21 ඇතුළත කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (DRC), උගන්ඩාව හෝ දකුණු සුඩානය යන රටවල රැඳී සිටි පුරවැසියන් නොවන පුද්ගලයන්ට ඇතුළු වීම තහනම් කිරීම සඳහා ටයිටල් 42 (Title 42) වගන්තිය ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. දින කිහිපයක් ඇතුළත, සෞඛ්‍ය හා මානුෂීය සේවා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් අතුරු අවසන් රීතියක් නිකුත් කරමින් එම සීමාවන්ම නීත්‍යානුකූල ස්ථිර පදිංචිකරුවන් සඳහා ද දීර්ඝ කිරීමට පියවර ගත්තේය. ඒ අනුව, ඊට පෙර සති තුන ඇතුළත එම රටවල් තුනෙන් කවර හෝ රටක රැඳී සිටි ග්‍රීන් කාඩ් (Green card) හිමියන්ට නැවත ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට පැමිණීම තහනම් විය.

මෙම උපක්‍රමය මඟින් කොවිඩ්-19 වසංගත සමයේ පැවති කුරිරු තර්කනය නැවත මතු කරයි. පුද්ගල යන් වෙන් වෙන් වශයෙන් අවදානම් තක්සේරු කිරීම්, විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ සහ පහසුකම් සහිත නිරෝධායන ක්‍රමවේදයන් ක්‍රියාත්මක කිරීම වෙනුවට, පරිපාලනය විසින් දැඩි ලෙස බලපෑමට ලක් වූ අප්‍රිකානු රටවල ජනතාව දෙස බලන්නේ සමූහ වශයෙන් බැහැර කළ යුතු රෝග වාහකයන් ලෙසය. ඉලක්කගත වෛද්‍යමය මැදිහත්වීම් වෙනුවට පුළුල් භූගෝලීය සීමාවන් පදනම් කරගත් නිර්ණායක භාවිත කිරීම තුළින් දේශපාලන යථාර්ථය හෙළිදරව් වේ: එනම්, පෙරදී ලතින් ඇමරිකානු සංක්‍රමණිකයන්ට දේශපාලන රැකවරණ අහිමි කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ලද මෙවලමම, දැන් එබෝලා මුවාවෙන් අප්‍රිකානු සංචාරකයන්ට සහ ඇමරිකානු පදිංචිකරුවන්ට එරෙහිව යොදා ගනිමින් පවතී.

විදේශිකයන්ට ඇතුළු වීම තහනම් කිරීමෙන් අනතුරුව, පරිපාලනය එම මූලික තර්කනයම තම රටේ පුරවැසියන්ට ද අදාළ කිරීමට පියවර ගත්තේය. මෙම වෙනස් වීම ඉතා වේගවත් වූ අතර එහි ප්‍රතිවිපාක බරපතල ය. ඇමරිකානු එබෝලා මර්දන ඉතිහාසය තුළ මෙයට පෙර කිසිදු පූර්වාදර්ශයක නොමැති අයුරින්, බන්ඩිබුගියෝ (Bundibugyo) වෛරසයට නිරාවරණය වී ඇතැයි සැක කෙරෙන ඇමරිකානු පුරවැසියන්ව සත්කාර සඳහා නැවත මව් රටට ගෙන්වා ගැනීම වෙනුවට, ඔවුන්ව කෙන්යාවේ පිහිටි නිරෝධායන සහ ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථානයක් වෙත යැවීමේ සැලසුම් ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

මෙම ප්‍රතිපත්තිය කිසිදු පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමකින් තොරව මතු වූවක් නොවේ. මැයි මාසයේ මුල් භාගයේදී, පරිපාලනය විසින් රෝග ලක්ෂණ මතු වූ ඇමරිකානු වෛද්‍යවරයෙකුව ගුවන් මඟින් ජර්මනිය වෙත රැගෙන ගිය අතර, වෛරසයට නිරාවරණය වූ තවත් ඇමරිකානුවන් හය දෙනෙකු නිරීක්ෂණ කටයුතු සඳහා ජර්මනිය සහ චෙක් ජනරජය වෙත මාරු කර යැවීය. එම මාරු කිරීම් පූර්ව සැලසුමකින් තොරව හදිසියේ සිදු කරන ලද ඒවා වූ අතර, කෙන්යානු මධ්‍යස්ථානය මඟින් නියෝජනය කරන්නේ මෙම ප්‍රතිපත්තිය විධිමත් ලෙස ආයතනිකකරණය කිරීමයි.

නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් (New York Times) පුවත්පතේ වාර්තාවලට අනුව, රාජ්‍ය හා ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තු සහ සෞඛ්‍ය හා මානුෂීය සේවා දෙපාර්තමේන්තුව ඒකාබද්ධව මෙම මධ්‍යස්ථානය පිහිටුවනු ලබන අතර, කෙන්යාව වෙත අනුයුක්ත කිරීම සඳහා මේ වන විටත් මහජන සෞඛ්‍ය සේවා නිලධාරීන් දුසිම් ගණනක් පුහුණු කරමින් සිටී. එහි ආරම්භක සැලසුම වූයේ වෛරසයට නිරාවරණය වූ ඇමරිකානුවන් එහිදී නිරීක්ෂණය කිරීම සහ රෝග ලක්ෂණ මතු වන ඕනෑම අයෙකු යුරෝපය වෙත මාරු කර යැවීමයි; එතැන් සිට එම සැලසුම රජයේ විද්‍යාඥයන් සහ වෛද්‍යවරුන් ද ඇතුළුව, කෙන්යාව තුළදීම ප්‍රතිකාර ලබා දීම දක්වා පුළුල් කර තිබේ.

මෙම වාර්තාකරණයන් තුළ එක් කරුණක් කෙරෙහි අවධානය යොමු වී නොමැති තරම්ය: එනම් කෙන්යානු මධ්‍යස්ථානය සඳහා තවමත් කෙන්යානු රජයේ නිල අනුමැතිය අවශ්‍යව පවතින බවයි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, එය පවත්වාගෙන යාම සඳහා තවමත් නිල වශයෙන් එකඟතාව පළ කර නොමැති රටක් තුළ විදේශීය එබෝලා කඳවුරක් පිහිටුවීමට සූදානම් වෙමින් සිටී. මෙය හුදු පාදසටහනක් පමණක් නොවේ. කලාපීය අර්බුදයේ දරුණුතම බලපෑමට දැනටමත් මුහුණ දී සිටින, ස්වාධීන යැයි කියනු ලබන රටක ස්වෛරීභාවය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් විසින් නොතකා ක්‍රියා කරන ආකාරය මෙයින් මනාව පැහැදිලි වේ.

ලොව ධනවත්ම රටවල්, ගෝලීය දකුණේ (Global South) රටවල සෞඛ්‍ය පද්ධතීන් පවත්වාගෙන යාමට උපකාරී වන අරමුදල් කපා හරින අතරතුර, අනතුරුදායක කාර්මික සහ වෛද්‍යමය ක්‍රියාකාරකම් අඛණ්ඩව එම රටවල් වෙත පවරා දෙයි. ඉන්පසු, එමඟින් ඇති වන ව්‍යසනය දේශසීමා රේඛාවෙන් අනෙක් පැත්තේම රඳවා තබා ගැනීම සහතික කිරීම සඳහා ඔවුහු දේශසීමා පාලනයන් යොදා ගනිති.

2014 බටහිර අප්‍රිකානු වසංගත තත්ත්වයේදී එබෝලා රෝගීන්ට සාර්ථකව ප්‍රතිකාර කළ නෙබ්‍රැස්කා විශ්වවිද්‍යාලයීය වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානයේ පිහිටි නෙබ්‍රැස්කා ජෛව-ආරක්ෂිත ඒකකය (Nebraska Biocontainment Unit) ඇතුළුව, අතිනවීන ජෛව-ආරක්ෂිත පහසුකම් කිහිපයක් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සතුව පවතී. එබැවින්, ඒවා භාවිතා නොකිරීමට ගත් තීරණය ප්‍රායෝගික හෝ සංවිධානමය (logistical) ගැටලුවක් නිසා ගත්තක් නොවේ. එය, “ටයිටල් 42” (Title 42) වගන්තිය බිහි කිරීමට හේතු වූ ජාතිකවාදී ගණන් බැලීම් මතම පදනම් වූ දේශපාලනික තීරණයකි. මෙම පරිපාලනයට අනුව, ඇමරිකානු භූමිය තුළ එබෝලා සත්කාර සැපයීමෙන් ඇති විය හැකි යැයි සැලකෙන දේශපාලනික සහ ජීව විද්‍යාත්මක අවදානම කිසිසේත්ම පිළිගත නොහැකිය. ඇමරිකානු පුරවැසියන් සම්බන්ධයෙන් වුවද දේශසීමා බාධක එලෙසම පැවතිය යුතු බව මෙයින් පෙන්වා දෙන අතර, එය අනාගතය සඳහා අනතුරු හඟවන පූර්වාදර්ශයක් සපයයි.

2026 මැයි 26 වන දින වන විට, කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ (DRC) සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය විසින් මරණ 17ක් ඇතුළුව තහවුරු කරන ලද රෝගීන් 121ක් සහ සැකකටයුතු මරණ 238ක් ඇතුළුව සැකකටයුතු රෝගීන් 1,077ක් වාර්තා කර ඇත. උගන්ඩාව විසින් තහවුරු කරන ලද රෝගීන් හතක් සහ එක් මරණයක් වාර්තා කර තිබේ. ඉටුරි (Ituri), උතුරු කිවු (North Kivu) සහ දකුණු කිවු (South Kivu) යන පළාත් තුන පුරා පැතිර පවතින සැකකටයුතු සහ තහවුරු කරන ලද සමස්ත ආසාදිතයන් සංඛ්‍යාව 1,200 ඉක්මවයි. මෙය වාර්තාගත ඉතිහාසයේ තුන්වන විශාලතම එබෝලා වසංගතය වේ.

මැයි 17 වන දින ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් ජාත්‍යන්තර සැලකිල්ලට භාජනය විය යුතු මහජන සෞඛ්‍ය හදිසි තත්ත්වයක් (PHEIC) ප්‍රකාශයට පත් කරන විට ඉටුරි (Ituri) පළාතේ නිල සංඛ්‍යාලේඛනවල දැක්වුණේ තහවුරු කරන ලද රෝගීන් අටක්, සැකකටයුතු රෝගීන් 246ක් සහ සැකකටයුතු මරණ 80ක් පමණි. එය එබෝලා වසංගතයක් එම මට්ටමට ළඟා වූ තෙවන අවස්ථාවයි. එතැන් සිට එම සංඛ්‍යාලේඛන ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගිය වේගයම බරපතල චෝදනාවකි. දේශීය සෞඛ්‍ය යටිතල පහසුකම් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය සම්පත් සහ පරීක්ෂණ ධාරිතාවන් අහිමි වී තිබූ පසුබිමක, අප්‍රේල් මාසයේ සති ගණනාවක් පුරා වෛරසය කිසිදු හඳුනා ගැනීමකින් තොරව ව්‍යාප්ත විය. මෙය, USAID වැඩසටහන් නතර කිරීම හේතුවෙන් තවදුරටත් වේගවත් වූ, ප්‍රතිපාදන හිඟයේ සෘජු ප්‍රතිඵලයකි.

මැයි 23 වන දින, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (DRC) සඳහා වන ජාතික අවදානම් තක්සේරුව ‘ඉහළ’ මට්ටමේ සිට ‘ඉතා ඉහළ’ මට්ටමක් දක්වා ඉහළ නැංවීය. දින දෙකකට පසුව, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ මහලේකම් ටෙඩ්‍රොස් (Tedros) ජාත්‍යන්තර සෞඛ්‍ය නායකයන්ගේ මාර්ගගත (virtual) අමාත්‍ය මට්ටමේ දැනුවත් කිරීමේ හමුවක් අමතමින් මෙවැනි විවෘත පිළිගැනීමක් සිදු කළේය: ““අපි කඩිනමින් අපගේ මෙහෙයුම් කටයුතු පුළුල් කරමින් සිටිමු, නමුත් මේ මොහොත වන විට වසංගතය අපව අභිබවා යමින් පවතී.” මෑත මාසවලදී ඇති වූ සටන් හේතුවෙන් 100,000 කට අධික පිරිසක් අලුතින් අවතැන් වූ ඉටුරි (Ituri) සහ උතුරු කිවු (North Kivu) පළාත්වල පවතින දැඩි අනාරක්ෂිත භාවය; පීඩාවට පත් ප්‍රජාවන් තුළ බාහිර සෞඛ්‍ය බලධාරීන් කෙරෙහි ඇති දැඩි අවිශ්වාසය; සහ බුන්ඩිබුග්යෝ (Bundibugyo) වෛරස් ප්‍රභේදය සඳහා අනුමත එන්නත් හෝ නිශ්චිත ප්‍රතිකාර ක්‍රම කිසිසේත්ම නොමැතිවීම ඔහු මේ සඳහා හේතු වශයෙන් පෙන්වා දුන්නේය.”

එම පිළිගැනීම පිළිබඳව වඩාත් සැලකිලිමත්ව විමසා බැලිය යුතුය. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) එම අසාර්ථකත්වය පෙන්වා දුන්නද, ඊට හේතු වූ සැබෑ කරුණු සඳහන් කළේ නැත.ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් ඇමරිකානු ජාත්‍යන්තර සංවර්ධන ආයතනය (USAID) මඟින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද ගෝලීය වැඩසටහන්වලින් සියයට 83ක් කපා හැර තිබේ. කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ (DRC) නැගෙනහිර ප්‍රදේශය සන්නද්ධ කණ්ඩායම්වල ප්‍රහාර හේතුවෙන් දැඩි ලෙස විනාශ වී ඇති අතර, එමඟින් මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවක් අධික තදබදයකින් යුත් අවතැන් කඳවුරු වෙත අවතැන් වී සිටිති. රට පුරා ඇස්තමේන්තුගත මිලියන 25.6ක ජනතාවක් අර්බුදකාරී හෝ හදිසි මට්ටමේ ආහාර අනාරක්ෂිතතාවයකට මුහුණ දී සිටින අතර, එමඟින් ඇති වන දරුණු මන්දපෝෂණය හේතුවෙන් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය දුර්වල වන අතර බෝවන රෝග නිසා සිදු වන මරණ අනුපාතය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යයි. මේවා හුදෙක් පසුබිම් සාධක නොවේ. ඒවා වසංගතයක බරපතලකම තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධක වන අතර, අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රතිපත්තියේ සෘජු ප්‍රතිඵල වේ.

භූගෝලීය වශයෙන් රෝග ව්‍යාප්තිය සීමා කිරීමේ උත්සාහයන් හුදු ප්‍රබන්ධයක් බවට පත් කරමින්, ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් මාර්ග ඔස්සේ ව්‍යාප්ත වූ සැකකටයුතු රෝගී අවස්ථා මේ වන විටත් ඉතාලියෙන් සහ ඉන්දියාවෙන් වාර්තා වී ඇති අතර ඒවා මේ වන විට පරීක්ෂාවට ලක් කෙරෙමින් පවතී. බන්ඩිබුගියෝ (Bundibugyo) වෛරස් ප්‍රභේදයේ බීජෞෂණ කාලය (incubation period) දින 21 ක් දක්වා විය හැකි බැවින්, රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන ආසාදිත සංචාරකයන්ට දේශසීමා පරීක්ෂාවන් මඟින් ඔවුන්ව හඳුනා ගැනීමට බොහෝ කලකට පෙර, සංකීර්ණ ගෝලීය ගුවන් ගමන් ජාල ඔස්සේ සංක්‍රමණය වීමේ හැකියාව පවතී. කිසිදු “ටයිටල් 42” (Title 42) නියෝගයකට හෝ විදේශීය නිරෝධායන කඳවුරකට එම ජීව විද්‍යාත්මක යථාර්ථය වෙනස් කළ නොහැකිය.

ප්‍රධාන පෙළේ මාධ්‍ය සහ නිල ප්‍රකාශ මඟින් ජාත්‍යන්තර සෞඛ්‍ය බලධාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ, වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වන වෛරසයට සාපේක්ෂව ගෝලීය ප්‍රතිචාරය මන්දගාමී වී ඇති බවයි.නමුත්, මෙම වසංගතය සැබෑ ගෝලීය බලමුලු ගැන්වීමක් (සූදානමක්) අභිබවා යන්නක් නොවේ. එය අභිබවා යමින් තිබෙන්නේ, ප්‍රමුඛ ධනේශ්වර බලවතුන් විසින් හිතාමතාම ප්‍රමාණවත් නොවන මට්ටමක පවත්වාගෙන ගිය ප්‍රතිචාරයකි.මෙය හිතාමතාම කරන ලද තේරීමකි. එනම්, මහජන සෞඛ්‍ය මෙවලම් ජාතිකවාදී මෙවලම් බවට පරිවර්තනය කර ඇත; එමෙන්ම සම්පත් පිළිබඳව, යුද්ධය පිළිබඳව සහ මධ්‍යම අප්‍රිකාව නැවත නැවතත් වසංගත ව්‍යසනයන්හි කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත් කරන ව්‍යුහාත්මක තත්ත්වයන් පිළිබඳව සිදු විය යුතු සැබෑ සාකච්ඡාව කිසිසේත්ම සිදු නොවේ.

එම අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රතිපත්තියේ ක්ෂණික සහ මාරාන්තික ප්‍රතිවිපාකවලට සෘජුවම මුහුණ දීමට සිදු වී ඇත්තේ කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ (DRC) කම්කරු පන්තියට සහ පීඩිත පොදු ජනතාවටය.

(අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි)

එබෝලා වසංගතය ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින පසුබිමක, ට්‍රම්ප් මහජන සෞඛ්‍යය අවියක් ලෙස යොදා ගනියි Read More »

“Never Again” — 45th Commemoration of the Jaffna Public Library Arson

class struggles, Democratic Rights, english, Far Right, Fascism, history, lead article, Militarism, News, Perspective, politics, politics & economics, Sri Lanka, War, War Crimes / May 31, 2026

Tonight marks the 45th anniversary of the burning of the Jaffna Public Library in May 1981. If we, the Socialist Lead of Sri Lanka and South Asia (SLLA), the Revolutionary Left Faction of the Socialist Equality Party of Sri Lanka, were present at a commemoration event before the Jaffna Public Library today, and asked to address an audience of our Sinhalese, Tamil and Muslim brothers and sisters, friends and comrades, we would have delivered the following speech.

By Sanjaya Jayasekera, member SLLA.

Jaffna library arson — Jaffna Public Library after Arson. Image courtesy of CPA X.

Friends, comrades, brothers and sisters — Tamils, Sinhalese, Muslims, and all who cherish the meaning of human dignity,

Forty-five years ago today, in the dead of night, flames consumed one of the greatest cultural treasures of South Asia. The Jaffna Public Library — home to over 97,000 volumes, to irreplaceable ola leaf manuscripts, to ancient chronicles and living memory, to the intellectual heritage of the Tamil people accumulated across centuries — was reduced to ashes. Not by accident. Not by nature. But by deliberate human hands: uniformed police and organized thugs, dispatched from the south under the protection and direction of the United National Party government of J.R. Jayawardena. Ministers Gamini Dissanayake and Cyril Mathew — who boasted in print that the Sinhalese must rise to “protect Buddhism” — arrived in Jaffna to oversee the operation. Four Tamil men were dragged from their homes and killed. Homes, shops, offices, and the press of Tamil newspaper Ealanadu were burned. Statues of Tamil cultural figures were demolished at road junctions.

This was not a spontaneous eruption. It was a political decision, made in Colombo, carried out in Jaffna, and covered up in silence by an entire political establishment and a compliant media. No official inquiry was ever held into the destruction of the library. No one was prosecuted. No minister faced justice. The fire that burned on the night of May 31, 1981 was lit by the ruling class of this island — and it was fueled by decades of communalist poison that every major political party, UNP and SLFP alike, had been injecting into the bloodstream of Sri Lankan society since independence.

We gather here today not only to grieve. We gather to understand. We gather to draw the lessons that the ruling class — of every party, of every era — has worked hardest to prevent the people of this island from drawing.

What was destroyed that night?

The books that burned were irreplaceable — Yalpanam Vaipavama, the history of Jaffna, existed in only one copy, and it perished in the fire. But the rulers of Sri Lanka were not primarily burning books. They were burning a people’s sense of themselves. They were burning the confidence, the continuity, and the cultural selfhood of the Tamil minority. They were sending a message, written in fire: You do not belong here. Your history does not count. Your culture is disposable. Your lives are contingent on our permission.

This was the language of Sinhala chauvinism — not a fringe ideology, but the official state ideology, entrenched in the very constitution of the republic by the Sinhala Only Act of 1956, by the anti-Tamil university admissions schemes, by Buddhism’s enshrinement as the state religion. And it was the language of a ruling class that used communal hatred as a tool of governance, a weapon to distract the Sinhalese poor and working class from the economic policies — the austerity, the open-market “liberalization,” the assault on wages and public services — that were devastating their own lives alongside the lives of Tamil workers.

The burning of the Jaffna Library was not the beginning. And it was not the end. It was a turning point — a signal flare fired two years before the July 1983 pogrom, in which organized Sinhala mobs, with voter registration lists in hand provided by state institutions, went from door to door, burning Tamil families alive in Colombo and across the island. Black July ignited a civil war that would consume nearly three decades, claim tens of thousands of lives, shatter entire communities — Tamil and Sinhalese — and culminate in the final military assault of May 2009 at Mulivaikkal, where tens of thousands of Tamil civilians were massacred in what the United Nations itself acknowledged as potential war crimes, while the world looked away.

Standing today here facing the once flame-engulfed walls of this magnificent monument, we should say loudly, “Never Again”. Never again must mean: never again a burned library. Never again a Black July. Never again a Mulivaikkal.

But “never again” cannot be a wish. It must be a program.

Seventeen years have passed since the guns fell silent in May 2009. What has changed? The war is over — but the conditions that produced the war are not. The military still occupies the North and East. Tamil lands remain seized under military control. Mulivaikkal commemorations — the most basic act of mourning the dead — are physically disrupted by state-backed mobs and security forces. Tamil protesters are harassed by racist mobs and are arrested. A vicious social media hate campaign, coordinated and deliberate, brands every Tamil who speaks of their history, their grief, or their rights as a terrorist, an LTTE sympathizer, a separatist. Tamil writers find their books blocked by government censors under the cynical banner of “national unity.” And presiding over all of this today is the JVP/NPP government of Anura Kumara Dissanayake — a party that built its political career on enthusiastic support for the anti-Tamil war, that opposed every concession to Tamil democratic rights, and that now poses as a government of “national unity” while allowing Sinhala chauvinist propaganda to circulate freely.

We must say this plainly: the militarization of the North has not ended with the war. It has continued and deepened. Successive governments — from Rajapaksa to Wickremesinghe to Dissanayake — have maintained the military stranglehold on Tamil life because the military is the iron fist of a capitalist state that rules in the interests of the Sinhalese bourgeoisie and serves as the instrument of communal oppression. The glorification of the military — the victory parades, the war monuments, the cult of the soldier — is not incidental. It is how the ruling class educates the Sinhalese masses into accepting militarism as their national identity, while ensuring that no united struggle of Tamil and Sinhalese workers can challenge the social order.

The moral disorientation you see in Sinhalese society today — the celebration of soldiers over teachers, the tolerance of racist social media, the passive acceptance of Tamil humiliation and even calls for the repeat of the historical violence, massacres and vandalism — is not the natural condition of the Sinhalese people. It is a manufactured condition. It has been manufactured, across decades, by a ruling class that needed Sinhalese workers to see Tamils as their enemy rather than their comrades. It is the deliberate product of a political culture built on militarism, chauvinism, fear, and lies — because a Sinhalese worker who hates Tamil workers is a worker who will never turn to face his actual oppressor.

It is in this context that we should turn to the lessons of seven decades of betrayal

The tragedy of Sri Lanka is inseparable from the history of betrayal by the parties that once claimed to speak for the working class. The Lanka Sama Samaja Party — which emerged from the Trotskyist tradition — was once the largest workers’ party in South Asia. It had, within its hands, the political means to unite Tamil and Sinhalese workers on the basis of socialist internationalism, to oppose communalism at its roots, and to fight for a government of the working class that guaranteed equal rights for all national minorities. Instead, in 1964, the LSSP leadership capitulated to class collaboration, joined the bourgeois coalition of Sirima Bandaranaike — and sealed Tamil oppression into the very constitution of the republic. Colvin R. de Silva, once a fighter for the Fourth International, presided as a minister over the entrenchment of Sinhala-only language policy. This was not a minor error. It was a world-historical betrayal. It opened the road to every pogrom, every war crime, every burned library that followed.

Capitalism cannot solve the national question in Sri Lanka. The ending of the war did not solve the Tamil national question, and the ruling class has been capitalizing this unresolved problem ever since. Throughout the seventy-eight years of independence it has produced only communal war and economic devastation. The Tamil bourgeois parties — the TULF, the TNA and its successors — have failed Tamil workers and youth just as comprehensively, channeling legitimate grievances into parliamentary deals with Colombo and appeals to foreign imperialist powers that have never served Tamil interests and never will. The LTTE’s separatist program, whatever its origins in the just anger of Tamil youth, could not overcome the fundamental reality that a separate Tamil capitalist state would be a small, economically weak entity, dependent on the same imperialist powers that armed and sustained Colombo’s military, unable to guarantee the rights of Tamils who live within and outside the North and East, and incapable of addressing the root class question.

The path forward is not separation. It is not a communal deal brokered between Tamil and Sinhalese elites. It is the unification of the Sri Lankan working class — Tamil, Sinhalese, and Muslim — in a common struggle against the capitalist system that has used communalism as its instrument of rule for seven decades.

What does “Never Again” demand of us?

When we say “never again,” we do not make a sentimental appeal. We make a political commitment.

Never again a Jaffna Library arson means: never again will we allow the ruling class to burn the cultural heritage of any people — because we understand that the hand that lit that fire was the hand of class rule, using racial hatred as its instrument.

Never again a Black July means: never again will Sinhalese workers stand aside while their class brothers and sisters are massacred — because we understand that the pogrom was organized against Tamils to prevent the unity that would threaten the ruling class.

Never again a Mulivaikkal means: never again will the working class accept a “military solution” to what is a social and political problem — because we understand that the massacre of Tamil civilians served not the interests of Sinhalese workers but the interests of a military apparatus and a ruling class that then turned its guns on Sinhalese workers in austerity, repression, and the destruction of democratic rights.

The Sinhalese workers and youth who are told today that their national glory consists in military parades and the suppression of Tamil commemorations — they are being robbed. They are being robbed of their class consciousness, of their solidarity with fellow workers, of their capacity to fight for their own emancipation. The same ruling class that burned the Jaffna Library has imposed poverty, casualized labor, and IMF austerity on Sinhalese workers. The same military that massacred Tamils at Mulivaikkal is the instrument of a state that imprisons striking workers and breaks trade unions. The enemy of Tamil workers is the enemy of Sinhalese workers. His name is not Tamil or Sinhalese. Its name is Capital.

What are we fighting for?

We call upon Tamil and Sinhalese workers, youth, teachers, students, and intellectuals to build a united movement — not a movement of ethnic reconciliation brokered by elites who represent no one but themselves, but a movement of the working class, fighting for:

The immediate end to military occupation of the North and East, and the return of all seized Tamil lands to the rightful owners. The right to commemorate the Tamil dead at Mulivaikkal and all sites of atrocity — without harassment, disruption, or criminalization. Full linguistic, cultural, and democratic rights for Tamils and all national minorities, including the Muslim community which has faced its own waves of racist persecution. An end to the militarist culture that has been poisoned into Sinhalese society — a culture that glorifies killing and suppresses solidarity. The prosecution of those responsible for war crimes and crimes against humanity, from Black July through to Mulivaikkal. And above all — a socialist political program that places the resources of this island — its land, its labor, its productive capacity — under the democratic control of its working people, Sinhalese, Tamil, and Muslim alike, so that poverty, communal division, and ruling-class manipulation can be swept away at their roots.

The Jaffna Library held the memory of a civilization. It held books that no one can recover. But it also holds, for us, an indelible political lesson: that a ruling class willing to burn a library is a ruling class willing to burn everything — willing to burn villages, willing to massacre civilians, willing to destroy entire peoples — in defense of its power and profit.

We honor the memory of what was destroyed on this night 45 years ago not by grief alone, but by commitment — the commitment to build the political movement that makes such destruction impossible, by ending the system that makes it necessary.

A heritage was rendered ashes. But the struggle lives on!

Never again — through the unity of the working class of the North and the South!

External Link to the redacted version of this article: https://www.themorning.lk/articles/UtQXTJcSW2Olh5bpgnYN

“Never Again” — 45th Commemoration of the Jaffna Public Library Arson Read More »

රුසියාවට එරෙහි යුද්ධය උත්සන්න වීම මධ්‍යයේ ස්වීඩනයේ පැවැති නේටෝ (NATO) සමුළුව, තියුණු වෙමින් පවතින අන්තර්-අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රතිවිරෝධතා මතුකර පෙන්වයි

Imperialism, lead article, Militarism, News, Oligarchy, Perspective, politics, politics & economics, War, World War / May 24, 2026

ජෝර්ඩාන් ශිල්ටන් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 මැයි 22 දින “NATO summit in Sweden exposes sharpening inter-imperialist antagonisms amid escalation of war on Russia” යන හිසින් පළවූ ජෝර්ඩාන් ශිල්ටන් විසින් ලියන ලද ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

නේටෝ සංවිධානයට අයත් සාමාජික රටවල් 32හි විදේශ අමාත්‍යවරු, මේ වසරේ ගිම්හාන සෘතුවේදී තුර්කියේ පැවැත්වීමට නියමිත නේටෝ රාජ්‍ය නායක සමුළුවට අදාළ මූලික කටයුතු සූදානම් කිරීම සඳහා බ්‍රහස්පතින්දා සහ සිකුරාදා දිනවල ස්වීඩනයේ හෙල්සින්බර්ග් නුවරට රැස් වූහ. රුසියාව අර්ධ යටත් විජිත මට්ටමකට ඇද දැමීම සඳහා අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් විසින් ගෙන යනු ලබන අඛණ්ඩ යුදමය වාතාවරණයක් මධ්‍යයේ, එක්සත් ජනපදය සහ එහි හිටපු යුරෝපීය මෙන්ම කැනේඩියානු මිත්‍ර රටවල් අතර උග්‍ර වෙමින් පවතින විරෝධතා මෙම රැස්වීමේ ප්‍රධාන වශයෙන් කැපී පෙනුණි.

මෙම නේටෝ (NATO) රැස්වීම ඇමති මට්ටමින් ස්වීඩනයේදී පවත්වන ලද පළමු රැස්වීම විය. 2022 වසරේදී එක්සත් ජනපදය සහ නේටෝ සංවිධානය විසින් පොළඹවනු ලැබූ රුසියානු යුක්රේන ආක්‍රමණයෙන් පසුව, ෆින්ලන්තය සමඟ එක්ව ස්වීඩනය ද මෙම ආක්‍රමණශීලී යුද සන්ධානයට බැඳුණි.පසුගිය වසර හතරක කාලය තුළ, බෝල්ටික් මුහුදු වෙරළ තීරයන්ට හිමිකම් කියන, සාම්ප්‍රදායිකව මධ්‍යස්ථ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළ මෙම රටවල් දෙක රුසියාවට එරෙහි නේටෝ යුද්ධයේ පෙරමුණේම පසුවන රාජ්‍යයන් බවට පරිවර්තනය වී ඇත. ඉන්, ෆින්ලන්තය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල රුසියාව සමඟ කිලෝමීටර් 1,300ක් දිගු දේශසීමාවක් බෙදා හදා ගනී.

පෝලන්තය වෙත අතිරේක සෙබළුන් 5,000ක් යෙදවීමට ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කිරීම හා සමගාමීව, එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් මාර්කෝ රූබියෝ මෙම රැස්වීම සඳහා පැමිණියේය. ඒ, එම රටටම වෙනත් සෙබළුන් 4,000ක් යෙදවීමට තිබූ සැලසුමක් අවලංගු කර සතියක් ගතවීමටත් මත්තෙනි. ධවල මන්දිරයේ පාලනය හොබවන මෙම ෆැසිස්ට්වාදී නායකයා, ජර්මනියේ රඳවා සිටින එක්සත් ජනපද සෙබළුන් සංඛ්‍යාව 5,000කින් අඩු කිරීමට මේ මස මුලදී නියෝග කළේය. ඒ, වොෂින්ටනය (එක්සත් ජනපදය) කිසිදු මූලෝපායකින් තොරව ඉරානයට එරෙහිව යුද්ධයක නිරත වන බවට ජර්මන් චාන්සලර් ෆ්‍රීඩ්රික් මර්ස් ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසුවය.

සිකුරාදා උදෑසන නිල සාකච්ඡා ආරම්භ වීමට පෙර රූබියෝ මාධ්‍ය වෙත ප්‍රකාශ කළේ, මැදපෙරදිග කලාපයේ තම ක්‍රියාන්විතයන් සම්බන්ධයෙන් නේටෝ (NATO) සාමාජික රටවල් දක්වන “ප්‍රතිචාරය” පිළිබඳව ට්‍රම්ප් පරිපාලනය “කලකිරීමට” පත්ව ඇති බවයි.

ඉදිරියේදී අන්කාරා නුවර පැවැත්වීමට නියමිත නේටෝ සමුළුවේදී මෙම ගැටලුව “රාජ්‍ය නායක මට්ටමින්” විසඳාගත යුතුව ඇති බව ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය. එමෙන්ම ඔහු එම ඉදිරි සමුළුව “නේටෝ ඉතිහාසයේ වඩාත්ම වැදගත් එකක්” ලෙස ද විස්තර කළේය.

ටෙහෙරානය (ඉරානය) සමඟ සාකච්ඡා තවමත් පවතිමින් තිබියදීම, පෙබරවාරි 28 වනදා මහා රාත්‍රියේ ට්‍රම්ප් විසින් ආරම්භ කරන ලද ඉරානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද-ඊශ්‍රායල සාපරාධී ආක්‍රමණශීලී යුද්ධයට යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන් දැක්වූ ප්‍රතිචාරය රූබියෝ මෙයින් අදහස් කළේය. වොෂින්ටනය (එක්සත් ජනපදය) විසින් මැදපෙරදිග තුළ ක්‍රියාවට නංවනු ලබන යටත් විජිත පන්නයේ ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ කොල්ලකෑම නැවත පණ ගැන්වීමට සහය දෙන බැවින්, මිලියන 93කට අධික ජනගහනයක් සහිත එම රටට එල්ල කෙරුණු ම්ලේච්ඡ බෝම්බ ප්‍රහාර බ්‍රිතාන්‍යය, ප්‍රංශය සහ ජර්මනිය යන යුරෝපීය බලවතුන් විසින් අනුමත කරන ලදී.කෙසේ වෙතත්, ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය හේතුවෙන් රුසියාව සමඟ පවතින යුද්ධය කෙරෙහි ඇති අවධානය වෙනතකට යොමු වනු ඇතැයි යුරෝපීය බලවතුන් තුළ වැඩි වැඩියෙන් කනස්සල්ලක් ඇති විය. ඔවුන් එම රුසියානු යුද්ධය සලකනු ලැබුවේ තමන්ගේ කොල්ලකාරී අභිලාෂයන් සඳහා වඩාත් වැදගත් වන්නක් ලෙසය. ඉරානය තුළ සිදුකරන ක්‍රියාන්විතයන් සඳහා ස්පාඤ්ඤ මිලිටරි කඳවුරු භාවිතා කිරීමට එක්සත් ජනපදයට අවසර දීම ස්පාඤ්ඤ රජය විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.

මෙම මතභේදයන්ට මුල් වී ඇත්තේ, අන්තර්-අත්ලාන්තික් සබඳතාවය පදනම් වී තිබූ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු පැවති ලෝක ධනවාදයේ සමතුලිතතාවය සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටීමයි. ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවිය (World Socialist Web Site) සිය මෑතකාලීන ජාත්‍යන්තර මැයි දින අන්තර්ජාල රැළියේදී පැහැදිලි කළ පරිදි, ඉරාන යුද්ධයෙන් සනිටුහන් වූයේ එක්සත් ජනපද අධිරාජ්‍යවාදය තම ශීඝ්‍ර ආර්ථික පරිහානිය ආපසු හැරවීම සඳහා සිය අතිමහත් මිලිටරි බලය භාවිතා කිරීමට උත්සාහ කළ වසර 35ක කාලපරිච්ඡේදයක උච්චතම අවස්ථාව ලෙසයි. නමුත් වොෂින්ටනය අපේක්ෂා කළ ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට වඩා බොහෝ සෙයින් වෙනස්ව, මෙම නිමාවක් නොමැති ම්ලේච්ඡ යුද්ධ මාලාව විසින් ලෝක ධනවාදයේ අර්බුදය තවදුරටත් උග්‍ර කර ඇති අතර, එක්සත් ජනපදයේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සහ මිලිටරි බලය තවදුරටත් පිරිහීමට ලක් කර ඇත. එමෙන්ම, 20 වන සියවසේදී ලෝකයේ සම්පත් සහ වෙළඳපොළවල් නැවත බෙදාගැනීම සඳහා ලෝක යුද්ධ දෙකක් ඇති කිරීමට හේතු වූ එම අන්තර්-අධිරාජ්‍යවාදී එදිරිවාදිකම්ම මේ හරහා නැවතත් මුදාහැර තිබේ.

ජර්මනියේ නායකත්වයෙන් යුත් යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන්, වොෂින්ටනය සමඟ පවතින සබඳතා පිරිහී යාමට ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ දැවැන්ත නැවත සන්නද්ධ වීමේ වැඩපිළිවෙළක් දියත් කරමිනි. පාර්ලිමේන්තුවේ සියලුම පක්ෂවල සහයෝගය ඇතිව, මර්ස්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් ජර්මනියේ ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී/සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සභාග ආණ්ඩුව, ඉදිරි දශකය තුළ යුද්ධය සහ මිලිටරිමය යටිතල පහසුකම් සඳහා යුරෝ ට්‍රිලියන 1ක මුදලක් වියදම් කිරීමට අවසර දීම වෙනුවෙන් රටේ පවතින ණය සීමා පැනවීම් (debt brake) ද නොසලකා හැරීමට පියවර ගත්තේය.එමෙන්ම, නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ යුරෝපීය සාමාජිකයන් සහ කැනඩාව, 2035 වසර වන විට තමන්ගේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) සියයට 5ක් මිලිටරි කටයුතු සහ ඊට අදාළ යටිතල පහසුකම් වෙනුවෙන් වියදම් කිරීමට ට්‍රම්ප් ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවට එකඟ වී ඇත.

වොෂින්ටනයෙන් (එක්සත් ජනපදයෙන්) ස්වාධීනව සහ අවශ්‍ය වුවහොත් ඊට එරෙහිව වුවද, ලොව පුරා තමන්ගේ භූ-උපායමාර්ගික සහ ආර්ථික අවශ්‍යතා බලාත්මක කළ හැකි යුරෝපීය යුද යාන්ත්‍රණයක් ගොඩනැගීම සඳහා ප්‍රතිපාදන සෙවීමට යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදය කටයුතු කරමින් සිටියි. මේ සඳහා ඔවුන් අන්තර්-අත්ලාන්තික් සබඳතාව බිඳ වැටීම ප්‍රයෝජනයට ගනිමින්, තමන්ගේම රටවල් තුළ දරුණු ලෙස වියදම් කපා හැරීමේ ව්‍යාපාරයක් වේගවත් කරමින් සිටී. කෙසේ වෙතත්, බලයේ සිටින යුදකාමීන් මෙම වැඩපිළිවෙළ ක්‍රියාවට නැංවීම සඳහා යම් කාලයක් ගතවනු ඇති බව පිළිගන්නා අතර, එම නිසා ඔවුන් හැකි තාක් කල් එක්සත් ජනපදය සමඟ යම් ආකාරයක ක්‍රියාකාරී එකඟතාවක් පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කරති. මන්දයත්, මිලිටරි උපකරණ ලබාගැනීම සඳහා ජර්මනිය, ප්‍රංශය, බ්‍රිතාන්‍යය සහ අනෙකුත් යුරෝපීය බලවතුන් තවමත් එක්සත් ජනපදය මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින බැවිනි.

ජර්මනියේ රැඳී සිටින එක්සත් ජනපද සෙබළුන් සංඛ්‍යාව එම ප්‍රමාණයෙන්ම (5,000කින්) අඩු කිරීමටත්, ජර්මනිය තුළ දිගු දුර විහිදෙන ටොමහෝක් (Tomahawk) මිසයිල ස්ථානගත කිරීම එක්සත් ජනපදය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමටත් එය සමපාත වුවද, පෝලන්තය වෙත සෙබළුන් 5,000ක් යෙදවීමට ට්‍රම්ප් කළ ප්‍රකාශය ජර්මන් විදේශ අමාත්‍ය ජොහාන් වඩේෆුල් සිකුරාදා පැවැති රැස්වීමේදී විශේෂයෙන්ම සාදරයෙන් පිළිගත්තේය. එමෙන්ම, මෙම වසරේ මුලදී යුරෝපා සංගමය (EU) විසින් කියෙව් (යුක්රේනය) වෙත ලබාදුන් යුරෝ බිලියන 90ක ණය මුදලට “අඩුම තරමින් සමාන මුදලකින් “, කියෙව්හි පවතින අන්ත දක්ෂිණාංශික පාලන තන්ත්‍රය වෙත ලබාදෙන මූල්‍ය ආධාර වැඩි කරන ලෙස ඔහු එම රැස්වීමේදී නේටෝ (NATO) සාමාජිකයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.

මහද්වීපය පුරා පවතින රජයන් විසින් ක්‍රියාවට නංවනු ලබන උමතු නැවත සන්නද්ධ වීමේ සැලසුම් හේතුවෙන්, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු කම්කරු පන්තිය වෙත ලබාදුන් සහන සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි කිරීමට සිදු වනු ඇත. කම්කරුවන් තමන්ගේ රැකියා සහ පොදු සේවාවන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට උත්සාහ කිරීමත් සමඟ, මෙය පන්ති අරගලය දැවැන්ත ලෙස තීව්‍ර කිරීම සඳහා මාවත සකසනු ඇත. මිලිටරි අයවැය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යද්දී, විවිධ දේශපාලන මතවාදයන් නියෝජනය කරන රජයන් විසින් වැළඳගෙන ඇති කප්පාදු වැඩපිළිවෙළවල්, උමතු රුසියානු විරෝධී ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරයක් මගින් සාධාරණීකරණය කරනු ලැබේ. මෙම ප්‍රචාරයන්, 2029 වසර වන විට ක්‍රෙම්ලිනය (රුසියාව) විසින් නේටෝ (NATO) සංවිධානයට එරෙහිව මහා පරිමාණ යුද්ධයක් සූදානම් කරමින් සිටින බවට කෙරෙන උද්වේගකර සහ ඝෝර ප්‍රකාශයන්ගෙන් පිරී පවතී.

යුරෝපීය බලවතුන් කියෙව් වෙත ලබාදෙන තමන්ගේ මිලිටරි සහ මූල්‍ය ආධාර ඉහළ නංවා ඇති අතර, එමඟින් මොස්කව්හි නේවාසික ගොඩනැගිලි සහ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් ද ඇතුළුව රුසියාවේ අභ්‍යන්තරයේ ගැඹුරින් පිහිටි ඉලක්ක වෙත ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට අන්ත දක්ෂිණාංශික සෙලෙන්ස්කි පාලන තන්ත්‍රයට අවස්ථාව ලැබී ඇත. නේටෝ (NATO) කලාපය තුළ පිහිටි නිෂ්පාදන පරිශ්‍රයන් වෙත බෝම්බ ප්‍රහාර එල්ල කරන බවට රුසියාව තර්ජනය කිරීමෙන් පසුව (පවා), එවැනි ප්‍රහාරයන්ට අඛණ්ඩව සහයෝගය දීමට සහ දිරිගැන්වීමට යුරෝපයේ ප්‍රධාන බලවතුන් කටයුතු කර තිබේ. අධිරාජ්‍යවාදීන්ගේ අනුග්‍රහය ලබන මෙම ප්‍රහාරයන් අතරතුර, එන්න එන්නම වැඩි වන යුක්රේන ඩ්‍රෝන යානා සංඛ්‍යාවක් නේටෝ සාමාජික රටවල් වන එස්තෝනියාව, ෆින්ලන්තය, ලැට්වියාව සහ ලිතුවේනියාව යන රටවල ගුවන් සීමාවන්ට ඇතුළු වී තිබීමේ කරුණ, සිකුරාදා රැස්වීමට සහභාගී වූ අමාත්‍යවරුන් විසින් රුසියාවේ “ආක්‍රමණශීලීත්වය” නැවත වරක් හෙළා දැකීම සඳහා අවස්ථාවක් කරගනු ලැබීය. පැහැදිලිවම එයට හේතුව වී ඇත්තේ, අධිරාජ්‍යවාදීන්ගේ මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන ලබන යුක්රේන ප්‍රහාරයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා රුසියාව විසින් ඉලෙක්ට්‍රොනික සංඥා අවහිර කිරීම් (electronic jamming) භාවිතා කර තිබීමයි.

යුක්රේනයේ සිට ආක්ටික් කලාපය දක්වාම එක්සත් ජනපදය සහ යුරෝපය අතර පවතින මතභේදයන් දිගින් දිගටම වර්ධනය වෙමින් පවතී.

කියෙව්හි බටහිර ගැති පාලන තන්ත්‍රයක් බලයට පත් කිරීමට සහ එම රටේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ කිරීමට හේතු වූ 2014 ‘මයිඩාන්’ (Maidan) කුමන්ත්‍රණය සැලසුම් සහගතව මෙහෙයවීම සඳහා එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ යුරෝපීය බලවතුන් එක්ව කටයුතු කරන ලදී . 2022 වසරේදී පුටින් විසින් ඔහුගේ ප්‍රතිගාමී ආක්‍රමණය දියත් කළ අවස්ථාවේදී පවා ඊට පෙර පැවති වසර තිහක එක්සත් ජනපද සහ නේටෝ (NATO) ආක්‍රමණයන් පහසුව සදහා අමතක කර දමමින්, “රුසියානු ආක්‍රමණශීලීත්වය” ඒකාබද්ධව හෙළා දැකීම මඟින් යුද්ධය පිටුපස පැවති එකිනෙකට තරඟකාරී අධිරාජ්‍යවාදී අභිලාෂයන් අඩුම තරමින් මතුපිටින් හෝ වසා දමනු ලැබීය.

එක්සත් ජනපදය සහ යුරෝපීය රජයන් අතර පවතින මතභේදයන් අද වන විට ප්‍රසිද්ධියේම කරළියට පැමිණ ඇත. ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් සෘජු මිලිටරි ආධාර සියල්ලම පාහේ නතර කිරීමෙන් පසුව, යුක්රේනය දැන් මුළුමනින්ම පාහේ යුරෝපීය බලවතුන් සහ කැනඩාව වෙතින් ලැබෙන මූල්‍ය ආධාර මත යැපෙයි. එමෙන්ම, මෙම මූල්‍ය ආධාර බොහෝ විට එක්සත් ජනපදයෙන්ම ආයුධ මිලදී ගැනීම සඳහා ද උපයෝගී කර ගැනේ. යුරෝපීය නායකයන් මඟහරිමින්, රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැඩිමීර් පුටින් සමඟ එකඟතාවයකට පැමිණීමට ට්‍රම්ප් දරන උත්සාහයන් තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන යමින් සිටී. එමඟින් එක්සත් ජනපද සමාගම් සහ ආයෝජකයින් වෙත රුසියානු බලශක්ති ප්‍රභවයන් සහ අත්‍යවශ්‍ය ඛනිජ සම්පත් සඳහා ප්‍රවේශය හිමිවනු ඇත.

නෝර්ඩික් කලාපය තුළ, නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ නිල ව්‍යුහයන්ගෙන් බැහැරව සිය මිලිටරි පැවැත්ම ව්‍යාප්ත කිරීමට එක්සත් ජනපදය කටයුතු කරමින් සිටියි. ඒ සඳහා ඔවුන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම ද්විපාර්ශ්වික ආරක්ෂක සහයෝගිතා ගිවිසුම් මාලාවකට එළඹී ඇති අතර, එමඟින් ඩෙන්මාර්කය, ෆින්ලන්තය, නෝර්වේ සහ ස්වීඩනය පුරා පිහිටි මිලිටරි කඳවුරු දුසිම් ගණනකට බාධාවකින් තොරව ප්‍රවේශ වීමේ අවස්ථාව එක්සත් ජනපද මිලිටරි සෙබළුන්ට හිමිවේ.මෙම ගිවිසුම් යටතේ, තමන් ක්‍රියාත්මක වන කඳවුරු කෙරෙහි පූර්ණ අධිකරණ බලය එක්සෙත් ජනපදය සතු වන අතර, වැරදි හෝ අපරාධ සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලැබ සිටින සෙබළුන් පිළිබඳ නඩු විභාග කරනු ලබන්නේ ද එක්සත් ජනපද නීතියට අනුකූලවය.

රූබියෝ සිකුරාදා පැවැති නේටෝ (NATO) විදේශ අමාත්‍යවරුන්ගේ රැස්වීමට සහභාගී වන අතරතුර, ස්වීඩනය සමඟ ද්විපාර්ශ්වික තාක්ෂණික හවුල්කාරිත්වයකට අත්සන් තැබීම සඳහා ද කාලය වෙන් කරගත්තේය. එම අත්සන් තැබීමේ උත්සවයේදී අදහස් දක්වමින් ස්වීඩන විදේශ අමාත්‍ය මාරියා මැල්මර් ස්ටෙනර්ගාඩ්, පරදුවට ලක්ව ඇති ආරක්ෂක සහ ආර්ථික අභිලාෂයන් පෙන්වා දෙමින් මෙසේ පැවසුවාය:

“පසුගිය වසරක කාලය තුළ පමණක්, ස්වීඩනය නේටෝ (NATO) සංවිධානයට බැඳී, හූස්ටන් සහ සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ යන නගර දෙකෙහිම ප්‍රධාන කොන්සල් කාර්යාල විවෘත කර, ද්විපාර්ශ්වික ආරක්ෂක සහයෝගිතා ගිවිසුමකට අත්සන් තබා ඇති අතර, එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රමුඛතම මුලපිරීමක් වන ‘පැක්ස් සිලිකා’ (Pax Silica) වැඩසටහන සමඟ ද එක්වී තිබේ.”

“අද අපි තවත් පියවරක් ඉදිරියට තබමින් සිටිමු. තාක්ෂණික සෞභාග්‍යය පිළිබඳ මෙම ගිවිසුම අපගේ පොදු ආරක්ෂාව සහ සෞභාග්‍යය උදෙසා නව විභවතාවන් විවෘත කරනු ඇත… එය කෘතිම බුද්ධිය (AI), සබඳතාවයන්, ආරක්ෂක නවෝත්පාදන හෝ අභ්‍යවකාශය වේවා, අප එක්ව කටයුතු කරන විට අපි වඩාත් ශක්තිමත් වන්නෙමු.”

තවත් බටහිර දිශාවට, ඩෙන්මාර්කයට අයත් ස්වයංපාලන ප්‍රදේශයක් වන ග්‍රීන්ලන්තයේ පාලනය නතු කරගැනීම සඳහා ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය සහ යුරෝපීය බලවතුන් අතර පවතින ගැටුම මේ සතියේදී නැවත වරක් උත්සන්න විය.

බ්‍රහස්පතින්දා දින, එක්සත් ජනපදය එහි අගනුවර වන නූක් (Nuuk) හි නව සහ වඩාත් විශාල කොන්සල් කාර්යාලයක් විවෘත කළේය. ඩෙන්මාර්ක සහ යුරෝපීය නිලධාරීන් මෙන්ම ග්‍රීන්ලන්තයේ අග්‍රාමාත්‍ය ජෙන්ස්-ෆ්‍රෙඩ්රික් නීල්සන් ද එම අවස්ථාවට සහභාගී නොවීම කැපී පෙනෙන කරුණක් විය. කොන්සල් කාර්යාලය විවෘත කිරීමට එරෙහිව 1,000ක් දක්වා වූ පිරිසකගේ සහභාගීත්වයෙන් යුත් මහා විරෝධතාවක් බ්‍රහස්පතින්දා දින පැවැත්වුණු අතර, ග්‍රීන්ලන්තයේ සමස්ත ජනගහනය 57,000ක් පමණක් වන බව සලකා බලන විට එය ඉතා දැවැන්ත විරෝධතාවක් විය.

දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් ආක්ටික් කලාපයේ විවෘත වෙමින් පවතින දියමංකඩවල් මධ්‍යයේ පිහිටි එහි ප්‍රධාන මූලෝපායික පිහිටීම සහ සාරවත් අමුද්‍රව්‍ය තැන්පතු නිසා, ග්‍රීන්ලන්තය අත්පත් කරගැනීමේ තම අදහස ට්‍රම්ප් දිගින් දිගටම ප්‍රකාශ කර තිබේ. ග්‍රීන්ලන්තය සඳහා වූ ට්‍රම්ප්ගේ විශේෂ නියෝජිතයා වන ලුසියානා ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුකාර ජෙෆ් ලෑන්ඩ්‍රි සතියකට ආසන්න කාලයක් එම දූපතේ සංචාරයක නිරත වුවද, කිසිදු ජ්‍යෙෂ්ඨ රජයේ නිලධාරියෙකු ඔහුව හමුවීමට සූදානම්ව සිටියේ නැත. මාර්තු මාසයේ පැවැති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් පසුව දැනට සිදුවෙමින් පවතින සභාග ආණ්ඩු පිහිටුවීමේ සාකච්ඡා හේතු දක්වමින්, ඩෙන්මාර්ක රජය ද කිසිදු නියෝජිතයෙකු එවීමට කටයුතු කළේ නැත.

ඩෙන්මාර්ක, ග්‍රීන්ලන්ත සහ එක්සත් ජනපද නිලධාරීන් මේ වන විට එම දූපත එක්සත් ජනපද මිලිටරි මෙහෙයුම් සඳහා විවෘත කිරීම සම්බන්ධයෙන් සවිස්තරාත්මක සාකච්ඡාවල නිරත වෙමින් සිටිති. ‘නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස්’ (New York Times) පුවත්පතට අනුව, එහි ස්ථිර පදනමේ සෙබළුන් යෙදවීමේ අයිතිය සහ සියලුම ප්‍රධාන ආර්ථික ආයෝජන සම්බන්ධයෙන් නිෂේධ බලය (veto power) ලබාගැනීමේ අයිතිය වොෂින්ටනය විසින් ඉල්ලා සිටියි. එමෙන්ම, නේටෝ (NATO) මහලේකම් මාර්ක් රූට් විසින් ජනවාරි මාසයේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද “ආක්ටික් එන්ඩියුරන්ස්”(Arctic Endurance) නැමැති නව මෙහෙයුමේ කොටසක් ලෙස, යුරෝපීය නේටෝ සාමාජික රටවල් ද උතුරු දිග ඉහළ කලාපයේ (high north) තම මිලිටරි පැවැත්ම සහ ක්‍රියාකාරකම් ඉහළ නංවමින් සිටියි.

නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ සමීපතම මිත්‍ර රටවල් දෙක ලෙස සැලකිය හැකි එක්සත් ජනපදය සහ කැනඩාව අතර පවතින මිලිටරි සහයෝගිතාව ද දැන් තවදුරටත් ‘ දෙන ලද්දක්’ (ස්ථිර ලෙස) එකක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය. මෙම සතිය මුලදී, යුද කටයුතු පිළිබඳ උප ලේකම් එල්බ්‍රිජ් කොල්බි සමාජ මාධ්‍ය සටහනක් මඟින් ප්‍රකාශ කළේ, 1940 වසරේ සිට එක්සත් ජනපදය සහ කැනඩාව අතර මහද්වීපික ආරක්ෂක කටයුතු සම්බන්ධීකරණය කිරීම සඳහා ක්‍රියාත්මක වන “ස්ථිර ඒකාබද්ධ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ” (Permanent Joint Board of Defense) තම සහභාගීත්වය එක්සත් ජනපදය විසින් අත්හිටුවන බවයි. බ්‍රහස්පතින්දා මාධ්‍යවේදීන් දැනුවත් කරමින් පෙන්ටගනය ප්‍රකාශ කළේ, කැනඩාවේ ලිබරල් රජය තමන්ගේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) සියයට 5ක් මිලිටරි කටයුතු සඳහා වියදම් කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව විශ්වසනීය සැලැස්මක් ඉදිරිපත් කිරීමට අපොහොසත් වීම සහ ඇමරිකාවේ නිෂ්පාදිත F-35 ප්‍රහාරක ජෙට් යානා මිලදී ගැනීම පිළිබඳ අවසන් තීරණය වසරකට වැඩි කාලයක් ප්‍රමාද කිරීම හේතුවෙන් තමන් මෙම පියවර ගත් බවයි. කැනඩා රජය F-35 යානා මිලදී ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය නැවත සමාලෝචනයකට ලක් කර ඇති අතර, රටේ ආර්ථිකය කඩාකප්පල් කිරීමට සහ කැනඩාව 51 වන ප්‍රාන්තය ලෙස ඈඳා ගැනීමට ට්‍රම්ප් විසින් දිගින් දිගටම එල්ල කරන ලද තර්ජනවලින් පසුව, එක්සත් ජනපදය මත පවතින තම යැපීම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කිරීම අරමුණු කරගත් “ආරක්ෂක කාර්මික උපායමාර්ගයක්”’ (Defense Industrial Strategy) ඉදිරිපත් කර ඇත.

අග්‍රාමාත්‍ය මාර්ක් කාර්නි මෑත මාසවලදී යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් වෙත වඩාත් සමීප වීම සඳහා විශේෂ උත්සාහයක් ගෙන තිබේ. ඔහුගේ රජය මිලිටරි නිෂ්පාදන සඳහා වූ “රීආම් යූරෝප්” (Rearm Europe) වැඩසටහනේ හවුල්කරුවෙකු ලෙස කැනඩාවට ස්ථානයක් තහවුරු කර දුන් අතර, කාර්නි පසුගිය මාසයේදී යෙරෙවන් (Yerevan) නුවර පැවැති යුරෝපීය දේශපාලන ප්‍රජාවේ (European Political Community) සමුළුවකට සහභාගී වූ පළමු යුරෝපීය නොවන නායකයා බවට පත් විය.

නේටෝ (NATO) සන්ධානය බිඳදමමින් පවතින සහ ලෝකය අලුතින් නැවත බෙදා ගැනීමක් සඳහා අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන් එකිනෙකා සමඟ ගැටුමකට ඇද දමන මෙම ගැටුම් නැවැත්විය හැක්කේ, සමාජයේ සමාජවාදී පරිවර්තනයක් උදෙසා ස්වාධීන දේශපාලන ව්‍යාපාරයකට පමණි.

(අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි)

රුසියාවට එරෙහි යුද්ධය උත්සන්න වීම මධ්‍යයේ ස්වීඩනයේ පැවැති නේටෝ (NATO) සමුළුව, තියුණු වෙමින් පවතින අන්තර්-අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රතිවිරෝධතා මතුකර පෙන්වයි Read More »

ස්ටාර්මර් රජයේ, කම්කරු පක්ෂයේ සහ බ්‍රිතාන්‍ය ධනවාදයේ අර්බුදය

economics, Imperialism, Militarism, News, Perspective, politics, politics & economics, World Economy / May 24, 2026

තෝමස් ස්ක්‍රිප්ස් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 මැයි 18 දින “The crisis of the Starmer government, the Labour Party and British capitalism” යන හිසින් පළවූ තෝමස් ස්ක්‍රිප්ස් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

බ්‍රිතාන්‍යය දේශපාලන අර්බුදයක නව අදියරකට අවතීර්ණ වී ඇත. ලේබර් පක්ෂ නායක කීර් ස්ටාමර්ගේ අගමැති ධුරය බිඳවැටීමේ අද්දරටම පැමිණ තිබේ. දැඩි බ්ලෙයාර්වාදී (Blairite) මතධාරියෙකු වන සෞඛ්‍ය ලේකම් වෙස් ස්ට්‍රීටින් ඇතුළු පිරිසකගෙන් ලැබුණු ඉල්ලා අස්වීමේ ලිපි සහ විශ්වාසභංග ලිපි හේතුවෙන් මෙම තත්ත්වය උද්ගත වී ඇති අතර, නායකත්වය සඳහා විවෘත අභියෝගයක් එල්ල වීමට අවශ්‍ය අවසන් නිමිත්ත මතුවන තෙක් දැන් එය බලා සිටියි.

සමාජවාදී ප්‍රතිචාරයක් ගොඩනැඟීම සඳහා, කම්කරුවන් සහ තරුණයින්, දේශපාලනය යනු ටෙලිනාට්‍යයක් හෝ පුද්ගල ගැටුමක් ලෙස පමණක් ලඝු කර දක්වන මාධ්‍ය ප්‍රහසනවලින් ඔබ්බට බැලිය යුතුය. ඒ වෙනුවට, ඔවුන් මෙම අර්බුදයට හේතු වී ඇති මූලික යථාර්ථයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය.

ස්ටාමර් රජයේ මෙම අර්බුදය, එකිනෙකට බද්ධ වූ දිගුකාලීන ක්‍රියාවලීන් දෙකක ප්‍රතිඵලයකි. එනම්, ලෝක ධනවාදයේ කැලඹීම් මධ්‍යයේ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යවාදයේ සිදුවන ගෝලීය පරිහානිය සහ ලේබර් පක්ෂය කෙරෙහි පැවති කම්කරු පන්තික ජන පදනම සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳවැටීමයි.

1979 සිට 2007 දක්වා වූ වසර 30කට ආසන්න කාලය තුළ බ්‍රිතාන්‍යයට සිටියේ අග්‍රාමාත්‍යවරුන් තිදෙනෙකු පමණි. ඔවුන්ගෙන් දෙදෙනෙකු වන, කොන්සර්වේටිව් පක්ෂයේ මාග්‍රට් තැචර් සහ ලේබර් පක්ෂයේ ටෝනි බ්ලෙයාර්, අඛණ්ඩව වසර 10 බැගින් වූ ධුර කාලයන් දැරූහ. එතැන් සිට, වසර විස්සකටත් අඩු කාලයක් තුළ බ්‍රිතාන්‍යය තුළ අග්‍රාමාත්‍යවරුන් හත්දෙනෙකු මාරු වී ඇති අතර, ඉන් හත්දෙනෙකු, සහ මේ වන විට බොහෝ දුරට පස්දෙනෙකු, පත් වී ඇත්තේ පසුගිය වසර හතරක කාලය තුළ පමණි.

සෑම අවස්ථාවකදීම, බ්‍රිතාන්‍ය අග්‍රාමාත්‍යවරයෙකුගේ බිඳවැටීමට හේතු වී ඇත්තේ, බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යවාදයේ ගෝලීය ස්ථාවරයේ පවතින බිඳෙනසුලු බව නිරාවරණය කරමින්, රට තුළ දේශීය පන්ති ප්‍රතිවිරෝධතාවන් තීව්‍ර කළ ජාත්‍යන්තර කම්පනයකි.

ලේබර් පක්ෂය විසින් බැංකු මූල්‍යමය වශයෙන් මුදාගනිමින් නව කප්පාදු කිරීමේ යුගයකට මාවත විවර කිරීමත් සමඟ, 2008 මූල්‍ය කඩාවැටීම හේතුවෙන් ගෝඩන් බ්‍රවුන්ගේ අග්‍රාමාත්‍ය ධුරය අවසන් විය. කප්පාදු ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් උත්සන්න වූ මෙන්ම, බ්‍රිතාන්‍ය ආර්ථිකය ව්‍යාකූලත්වයට ඇද දමමින් සහ එක්සත් රාජධානියේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය අර්බුදයකට හෙළූ බ්‍රෙක්සිට් (Brexit) ජනමත විචාරණයෙන් පසුව ඩේවිඩ් කැමරන්ට සිය ධුරය අහිමි විය. එම ප්‍රතිවිපාකයන්ම තෙරේසා මේ (Theresa May) ද ධුරයෙන් ඇද වැටීමට හේතු විය.

කොන්සර්වේටිව් පක්ෂයේ නායකයන් වූ බොරිස් ජොන්සන්, ලිස් ට්‍රස් සහ රිෂි සුනක් යන අයගේ එක පිට එක සිදු වූ ධුරයන්ගෙන් නික්මයාම, අවසාන වශයෙන් පිළිඹිබු කළේ කොවිඩ්-19 වසංගතයේ සහ යුක්‍රේනය තුළ රුසියාවට එරෙහිව දියත් වූ ඇමරිකා-නැටෝ (US-NATO) යුද්ධයේ බලපෑමයි. මෙම සිදුවීම් ද්විත්වයම බ්‍රිතාන්‍ය ධනවාදයේ පවතින අතිශය බිඳෙනසුලු බව නිරාවරණය කළ අතර, එම යුද්ධය විසින් බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යවාදය සහ මිලිටරිවාදය වෙත එල්ල කරන ලද ඉල්ලීම් කළමනාකරණය කිරීමට මෙම පුද්ගලයන් කිසිවෙකු හෝ සමත් වනු ඇතැයි පාලක පන්තිය විසින් සලකනු ලැබුවේ නැත.

බ්ලෙයාර්වාදී ලේබර් පක්ෂය, සමාජ විරෝධතා මර්දනය කිරීම සඳහා වූ නිර්දය කැපවීම සහ වසර ගණනාවක් තිස්සේ විශ්වසනීය මැතිවරණ අභියෝගයක් එල්ල කිරීමට පවා නොහැකි වන තරම් වූ දැඩි අප්‍රසාදයකින් යුක්ත වූ බැවින්, මෙම අර්බුදය විසඳීම සඳහා කොන්සර්වේටිව්වරුන්ට නැවත නැවතත් අවස්ථා ලැබුණි. තවද, මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවක් බ්ලෙයාර්වාදයට වාමාංශික විකල්පයක ඇති හැකියාව වැළඳගත් විට, එම පොරොන්දුව මත තේරී පත් වූ ජෙරමි කෝබින්, පක්ෂයේ දක්ෂිණාංශයට යටත් වීමෙන්, තම ආධාරකරුවන් දේශපාලනිකව නිරායුධ කිරීමෙන් සහ ලේබර් පක්ෂයේ නායකයා ලෙස ගත කළ වසර පහ පුරාම ඕනෑම බරපතල ප්‍රතිප්‍රහාරයක් ක්‍රමානුකූලව කඩාකප්පල් කිරීමෙන් ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වීය.

ටෝරිවරුන් කෙරෙහි වූ පිළිකුල සහ බ්‍රිතාන්‍යයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නොවන මැතිවරණ ක්‍රමය නිසා, පෙර නොවූ විරූ ලෙස අඩු ඡන්ද ප්‍රතිශතයකින් විශාල බහුතර බලයක් හිමි කරගනිමින්, මාධ්‍ය විසින් “කිසිදු ඇල්මක් නැති විශිෂ්ට ජයග්‍රහණයක්” ලෙස ඉතා උචිත ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ තත්වයක් තුළ ස්ටාමර් අවසානයේදී බලයට පත් විය. දැන් ඔහු, ඉරානයේ යුද්ධයේ කම්පන තරංග සහ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් ඇමරිකාව සහ එක්සත් රාජධානිය අතර පවතින “විශේෂ සබඳතාවය” පුපුරුවා හැරීම හේතුවෙන් පෙරළා දමනු ලැබ ඇත.

බ්‍රිතාන්‍යයේ පාලක පන්තිය වඩ වඩාත් දැඩි වන උගුලකට හසු වී ඇත. එහි එක් පැත්තක පවතින්නේ දරුණු මිල කම්පනයකි. මෙහිදී ආහාර ද්‍රව්‍යවල පිරිවැය 2021 මැද භාගයට වඩා 50-64% දක්වා ඉහළ අගයකින් යුතුව වසර අවසන් වනු ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කර ඇත. ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යන ඉන්ධන පිරිවැය වැඩකරන පන්තියේ පවුල් පීඩාවට පත් කරමින් කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රයට දැඩි බලපෑම් එල්ල කරයි. අනෙක් පැත්තෙන් පවතින්නේ දැවැන්ත නැවත යුධෝපකරණ (rearmament) බලමුලු ගැන්වීමක් සඳහා වන ඉල්ලීමයි. ෆයිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් (Financial Times) පුවත්පත උපුටා දක්වූ ජ්‍යෙෂ්ඨ රජයේ උපදේශකයෙකු මෙය හඳුන්වා දුන්නේ, රටේ මිලිටරි අංශයෙහි පවතින අවම ආයෝජනය පිළිබඳව ලැබුණු “දැඩි සිහි කැඳවීමක්” ලෙසයි.

ස්ටාමර්ගේ රජය කෙරෙහි මහජන වෛරය දැඩි වෙමින් පවතින සහ එහි වේගවත් මැතිවරණ බිඳවැටීමක් දක්නට ලැබෙන පසුබිමක, මුළුමනින්ම ව්‍යාකූලත්වයට පත්ව සිටින දක්ෂිණාංශික බ්ලෙයාර්වාදීන් කල්ලියක් අතරම මෙම අර්බුදය විසඳා ගැනීමට මාවත සකස් කිරීම සඳහා ලේබර් පක්ෂයේ “වාමාංශය” නැවත වරක් තීරණාත්මක භූමිකාවක් ඉටු කරමින් සිටියි.

වැඩවර්ජන සහ විරෝධතා හරහා මුලපිරීම් තමන් අතට ගැනීමට කම්කරු පන්තිය දරන ඕනෑම උත්සාහයක් කලින්ම වැළැක්වීමේ අරමුණින්, “ක්‍රමවත් සංක්‍රමණයක්” සිදුවිය යුතු යැයි ජෙරමි කෝබින් යටතේ හිටපු සෙවනැලි (shadow) මුදල් ඇමතිවරයා වූ ජෝන් මැක්ඩොනල් ඉල්ලා සිටියි. ඔහු එසේ පෙනී සිටින්නේ ලේබර් පක්ෂය තුළ දිනෙන් දිනම හීන වෙමින් පවතින සමාජවාදී උද්ඝෝෂණ කණ්ඩායමේ (Socialist Campaign Group) පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී කණ්ඩායම වෙනුවෙනි.

වෘත්තීය සමිති නිලධාරිවාදය ද ඒ හා සමාන උපදෙසක් ලබා දෙමින් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, “අග්‍රාමාත්‍යවරයා මීළඟ මැතිවරණයේදී ලේබර් පක්ෂය මෙහෙයවන්නේ නැති බව පැහැදිලි වන අතර, නව නායකයෙකු තේරී පත් කර ගැනීම සඳහා යම් අවස්ථාවක දී සැලසුමක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සිදුවනු ඇති” බවයි.

දේශපාලන විරුද්ධවාදිකම් දියකර හැරීම සඳහා කෝබින් දැරූ උත්සාහයන් නවතම පහත් අඩියකට ඇද වැටී ඇත. පසුගිය වසරේදී දින කිහිපයක් ඇතුළත 800,000 කට අධික පිරිසකගේ ලිපිනයන් ලැයිස්තුවක් එක්රැස් කරගත්, “ලේබර් පක්ෂයට වඩා වාමාංශික”(left-of-Labour) පක්ෂයක් බිහිකිරීම උදෙසා වූ “යුවර් පාටි” (Your Party) ව්‍යාපාරය අතරමග නතර කිරීමට ඔහු දියත් කළ මෙහෙයුම සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක වී තිබේ. නමකට පමණක් සීමා වූ පක්ෂයක් වන එය, මෑතකදී පැවැත්වුණු පළාත් පාලන මැතිවරණයේ තරඟ වට 5,000 කට අධික සංඛ්‍යාවෙන් අපේක්ෂකයින් 20 දෙනෙකු පමණක් ඉදිරිපත් කළ අතර 50 දෙනෙකුට සහයෝගය පළ කළේය.

බ්‍රිතාන්‍ය ධනේශ්වර පන්තියේ ගෝලීය බලය දුර්වල වෙත්ම, ඔවුන් මුහුණ දුන් සෑම පාලන අර්බුදයකදීම ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ නියෝග සහ මිලිටරිවාදී අවශ්‍යතා වඩාත් ඍජු හා විවෘත අයුරින් ඉස්මතු වී ඇත. අනාගත අග්‍රාමාත්‍යවරයෙකු පත්වීම සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, රටේ ජනතාවගේ අවශ්‍යතාවලට වඩා බැඳුම්කර වෙළඳපොළේ අපේක්ෂාවන් ඉටු කිරීම වෙනුවෙන් පුවත්පත් පිටු විශාල වශයෙන් වෙන් කර ඇති අතර ලේබර් පක්ෂයේ අභ්‍යන්තරිකයන්ගෙන් ලැබෙන නිර්නාමික තොරතුරුද ඒ සඳහා වැඩි වශයෙන් දායක වී ඇත.

XTB ආයෝජන සමාගමේ පර්යේෂණ අධ්‍යක්ෂිකා කැත්ලීන් බෲක්ස් (Kathleen Brooks) මෙම තත්ත්වය ඉතා පැහැදිලිව පෙන්වා දුන්නාය: “G7 කණ්ඩායමේ අනෙකුත් සාමාජික රටවලට සාපේක්ෂව තවමත් වැඩිම ණය ගැනීමේ පිරිවැයක් පවතින්නේ එක්සත් රාජධානියටයි. එමෙන්ම මැදපෙරදිග යුද්ධය ආරම්භ වූ දා සිට අපගේ බැඳුම්කර පොලී අනුපාත (yields) ඉහළ ගොස් ඇත්තේ ඉතා වේගයෙනි. කම්කරු පක්ෂයේ (Labour Party) වාමාංශික පාර්ශවයෙන් එල්ල වන අභියෝගය සම්පූර්ණයෙන්ම තුරන් කරන තුරු හෝ රජය ආර්ථික වර්ධනයට හිතකර ප්‍රතිපත්තියක් ක්‍රියාවට නංවන තුරු, එක්සත් රාජධානියේ බැඳුම්කර ඵලදායිතාවන් මෙතැන් සිට සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටෙනු ඇතැයි අප අපේක්ෂා කරන්නේ නැත.”

හමුදාමය පෙරමුණේදී, මෙම පාර්ලිමේන්තුවේ ඉතිරි කාලසීමාව සඳහා පත්වන කම්කරු පක්ෂයේ (Labour) අග්‍රාමාත්‍යවරයා කවුරුන් වුවද, සුබසාධන වියදම්වලින් බිලියන ගණනක මුදලක් යුද කටයුතු වෙත යොමු කිරීම මඟින් බ්‍රිතාන්‍ය සන්නද්ධ බලකායන්ගේ දීර්ඝකාලීන පිරිහීම නැවත හැරවීමට කටයුතු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

මෙම ඉල්ලීම් වඩාත්ම අවම සමාජ වැඩසටහන් සමඟ වුවද එකඟ විය නොහැකි ඒවා වේ. ‘මෘදු වාමාංශික’ (soft left) ලෙස අතිශය වැරදි ලෙස නම් කර ඇති නායකත්ව අපේක්ෂකයින් වන ඇන්ඩි බර්න්හැම් (Andy Burnham) සහ ඇන්ජෙලා රේනර් (Angela Rayner), ආයතනික මූලස්ථාන වෙත යා යුතු අනිවාර්ය සංචාර දැනටමත් ආරම්භ කර ඇත. ඒ, ඔවුන් අතීතයේදී ප්‍රකාශ කළ සමාජ සංවේදී වාචාල අදහස්වලින් ඉතිරි වී ඇති යම්කිසි හෝ කොටසක් (ඔවුන් වෙත) පූජා කරමිනි. අවසාන තීරණය ගෝලීය මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රය සතු වන බවට ඔවුහු යළිත් සහතික වෙති.

ලේබර් පක්ෂය මෙම බලවේගවල බලපෑමට ලක්ව සිටිනවා පමණක් නොවේ. තම පැරණි කම්කරු පන්ති ඡන්දදායකයින් සමඟ පැවති සියලු සබඳතා සහමුලින්ම බිඳ දමා ඇති එය, දැන් සර්වාංගයෙන්ම (කයින් සහ මනසින්ම) ආයතනික සහ මූල්‍ය ධනේශ්වර ප්‍රභූ තන්ත්‍රයේ දේශපාලන මෙවලමක් බවට පත්ව ඇත.

එය කොතරම්ද යත්, ජනවාරි මාසයේදී පවත්වන ලද YouGov සමීක්ෂණයකට අනුව, “උසස් කළමනාකරණ, පරිපාලන සහ වෘත්තීය රැකියාවල” නියුතු වූවන් අතර දැන් වඩාත්ම කැමති පක්ෂය වන්නේ මෙයයි.

ගෘහස්ථ ආදායම අඩු වීමත් සමඟ ලේබර් (Labour) පක්ෂයට ඇති සහයෝගය ද පහත වැටේ. එය “අතරමැදි මට්ටමේ රැකියාවල” නියුතු වූවන්ගේ ඡන්ද කැමැත්තෙන් 17%ක් පමණක් ද, “දෛනික සහ කායික ශ්‍රම රැකියාවල” නියුතු වූවන්ගේ ඡන්ද කැමැත්තෙන් 14%ක් පමණක් ද ලබා ගනී. මෙම කාණ්ඩ දෙකේදීම, පිළිවෙළින් 29%ක් සහ 39%ක් ලබා ගත් දැඩි දක්ෂිණාංශික රිෆෝම් (Reform) පක්ෂය හමුවේ එය බෙහෙවින් පහතට වැටී ඇති අතර, පිළිවෙළින් 23%ක් සහ 17%ක් ලබා ගත් ටෝරි (Tories) පක්ෂය විසින් ද එය පැහැදිලිවම පරාජය කරනු ලැබ ඇත.

රිෆෝම් (Reform) සහ ටෝරි (Tories) පක්ෂවල ජාතිකවාදය, විදේශිකභීතිකාව සහ ගතානුගතික සමාජ සම්මතයන් පිළිකුලෙන් යුතුව ප්‍රතික්ෂේප කරන වයස අවුරුදු 35ට අඩු ඡන්දදායකයන් අතර, හරිත පක්ෂය (Green Party) ලේබර් (Labour) පක්ෂයට වඩා බොහෝ සෙයින් ඉදිරියෙන් සිටී. ලේබර් පක්ෂය මේ වන විටත් දක්ෂිණාංශයේ සංක්‍රමණික-විරෝධී න්‍යාය පත්‍රයේ විශාල කොටසක් වැළඳගෙන ඇත. ස්ටාමර් (Starmer) සහ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා විය හැකි පුද්ගලයා නායකත්වය දෙන්නේ කිසිදු මහජන පදනමක් නොමැති, අභ්‍යන්තරය හිස් වූ පක්ෂයකට වන අතර, එය බැංකු සහ මහා පරිමාණ සමාගම්වල නියෝගවලට පමණක් ප්‍රතිචාර දක්වයි.

බ්‍රිතාන්‍යයේ ජාත්‍යන්තර ආර්ථික තරඟකාරිත්වය ඉහළ නැංවීම සහ වේගවත් ලෙස නැවත මිලිටරීකරණය සඳහා ප්‍රතිපාදන සැපයීම වෙනුවෙන්, කම්කරු පන්තියේ ජීවන තත්ත්වයන්ට නිර්දය ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමෙන් පමණක් ලේබර් (Labour) පක්ෂයට මෙම ඉල්ලීම් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉටු කළ හැකිය. ස්ටාමර් (Starmer) මෙම ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කර ඇත්තේ යන්තමින් වන අතර, ඔහුට පැවරී ඇති කාර්යය වන්නේ එක්කෝ එය වේගවත් කිරීම, නැතහොත් එය සිදු කරන වෙනත් අයෙකුට ඉඩ දී පසෙකට වීමයි.

ද ටයිම්ස් (The Times) පුවත්පත මේ සඳහා පසුබිම සකසමින්, ස්ටාමර්ගේ උරුමය “පැරණි ලේබර් (Labour) පක්ෂයේ නරකම ලක්ෂණ පිළිබිඹු කර ඇති බව” පවසමින් ඔහුව හෙළා දකියි. එනම්: වසර 80කට පසු ඉහළම බදු බර, ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යන සුබසාධන වියදම්, රැකියා විනාශ කරන නීති සහ ධනවතුන් රට හැර යාමයි. එමෙන්ම, ඔහු “බෝට්ටු (නීති විරෝධී සංක්‍රමණ) නැවැත්වීමට සහ යුදෙව් විරෝධී රැල්ල (එය ඊශ්‍රායලයට එරෙහි වීම හැඟවීම සඳහා භාවිත කරන වක්‍ර යෙදුමකි) මැඩපැවැත්වීමට අපොහොසත් වී ඇති” බවද එහි සඳහන් කරයි.

අන්ත දක්ෂිණාංශික උද්ඝෝෂණයක් සමඟ ගැටුම් ඇති විය හැකි බවට වන මුවාවෙන්, මේ සති අන්තයේ පැවැත්වෙන පලස්තීන හිතවාදී විරෝධතාවයකදී නිලධාරීන් 4,000ක්, ඩ්‍රෝන යානා, පුළුල් කරන ලද නැවැත්වීමේ සහ සෙවීමේ බලතල සහ සන්නද්ධ රථ යෙදවීමට ලන්ඩන් මෙට්‍රොපොලිටන් පොලිසිය සැලසුම් කර තිබීමෙන් මෙම නියෝගවල සමාජීය ප්‍රතිවිපාක පෙන්නුම් කෙරේ. එහිදී “ඉන්ටිෆාඩා” (intifada) යන වචනය භාවිතා කිරීම සම්බන්ධයෙන් වහාම අත්අඩංගුවට ගන්නා බවට විරෝධතාකරුවන්ට තර්ජනය කර ඇත.

ස්ටාමර්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ලේබර් (Labour) රජය, ඔහු තේරී පත් වූ දිනයේදී සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය (Socialist Equality Party) විසින් කරන ලද තක්සේරුව වසර දෙකකටත් අඩු කාලයකදී සම්පූර්ණයෙන්ම සනාථ කර ඇත. එනම්, “බ්‍රිතාන්‍ය කම්කරු පන්තිය සමඟ ගැටුම්කාරී ගමනක නිරත වන ලේබර් රජයක ප්‍රධානියා ලෙස ‘නව ප්‍රතිගාමී රාක්ෂයෙකු’ බලයට පත් කර ඇති බවයි.”

2024 වසරේදී ව්‍යාජ-වාමාංශිකයන් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද “අඩු නපුර තෝරාගැනීමේ” ප්‍රතිපත්තියට (එනම්, මැතිවරණ කොට්ඨාස කිහිපයක හැර සෙසු සෑම තැනකදීම කම්කරු පක්ෂයට ඡන්දය දෙන ලෙස කළ ඉල්ලීමට) සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය (SEP) දැක්වූ දැඩි විරෝධය මෙයින් නැවතත් තහවුරු වී ඇත. එමෙන්ම, ධනපති පක්ෂ රැසක් පෙළගස්වමින් “සමාජවාදී කම්කරු පක්ෂය”(SWP) පෙරමුණ ගෙන පිහිටුවූ “ටුගෙදර් එලායන්ස්” (Together Alliance) සන්ධානයට මෙන්ම, මහජන නොසන්සුන්තාවය “යුවර් පාටි” (Your Party) වැනි ව්‍යාපෘති වලට හෝ “විප්ලවවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය” (RCP) විසින් හරිත පක්ෂය ප්‍රවර්ධනය කිරීම වැනි උත්සාහයන් පිටුපසට කොටු කිරීමට පසුව ගන්නා ලද උත්සාහයන්ටද එම විරෝධය එලෙසම අදාළ වේ. මේවා සියල්ලම පැරණි කම්කරු පක්ෂ දේශපාලනයේම නව මුහුණුවරවල් පමණි. එනම්, රට තුළ ක්‍රියාත්මක වන අමතර පිරිවැය කප්පාදු කිරීම් (සංකෝචන ප්‍රතිපත්ති), විදේශයන්හි පවත්වාගෙන යන මිලිටරිවාදය සහ කම්කරු පන්තියේ ප්‍රතිරෝධය මර්දනය කිරීම යන ධනේශ්වර හිතවාදී වැඩපිළිවෙළම වෙනත් ඇසුරුම්වලින් ඉදිරිපත් කිරීමකි.

මීට වසර සියයකට පෙර, එනම් 1926 මහා වැඩවර්ජනය කරා දිවගිය කාල වකවානුවේදී, ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි විසින් බ්‍රිතාන්‍යයේ “හදිසි මෙන්ම අඛණ්ඩව පිරිහෙමින් පවතින ලෝක භූමිකාව” ගැන මෙසේ ලියා තැබීය:

“මෙම ආපසු හැරවිය නොහැකි ක්‍රියාවලිය විප්ලවීය තත්ත්වයක් ද නිර්මාණය කරයි. ඇමරිකාව සමඟ සාමය ඇති කර ගැනීමටත්, පසුබැසීමටත්, උපායශීලීව කටයුතු කිරීමට සහ බලා සිටීමටත් බල කරනු ලැබ ඇති බ්‍රිතාන්‍ය ධනේශ්වර පන්තිය, දැඩි වෛරයකින් හා ක්‍රෝධයකින් පිරී යමින් සිටී. එය සිවිල් යුද්ධයකදී ඉතා දරුණු ආකාරවලින් බාහිරට ප්‍රකාශ වනු ඇත.”

මෙම සන්දර්භය තුළ ට්‍රොට්ස්කි මෙසේ අනතුරු ඇඟවීය:

“කිසිදු ව්‍යතිරේකයකින් තොරව එහි සියලුම විවිධත්වයන් සහ කණ්ඩායම් ඇතුළුව බ්‍රිතාන්‍ය කම්කරු පන්තියේ වත්මන් “උපරි ව්‍යුහය” සමස්තයක් ලෙස විප්ලවය අඩාල කරන යාන්ත්‍රණයක් නිරූපණය කරයි.”

ලේබර් පක්ෂය සහ වෘත්තීය සමිති නිලධාරිවාදය සිය ක්‍රියාවන් මඟින් ට්‍රොට්ස්කිගේ මතය සනාථ කළහ. කොමින්ටර්නයේ (කොමියුනිස්ට් ජාත්‍යන්තරයේ) ස්ටාලින්වාදී කල්ලිය විසින් මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය මත පටවන ලද අවස්ථාවාදී පිළිවෙත, එනම් වෘත්තීය සමිති “වාමාංශිකයන්” උත්කර්ෂයට නැංවීම සහ වෘත්තීය සමිති කොංග්‍රසයේ දේශපාලන අධිකාරිය ආරක්ෂා කිරීම, ස්වාධීන විප්ලවවාදී ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීම සඳහා වූ අරගලය යටපත් කර දැමුවේය. මෙහි ප්‍රතිඵලය වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය ධනවාදයේ අර්බුදයට තමන්ගේම “විසඳුම්”සෙවීම සඳහා පාලක පන්තියට අවශ්‍ය කාලය සහ අවකාශය හිමි වීමයි: එනම් වැටුප් කප්පාදුව, මහා ආර්ථික අවපාතයේ (Great Depression) ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සිදු වූ මහජනතාව සමූහ වශයෙන් දිළිඳුභාවයට පත්වීම සහ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් කෙළවර වූ මිලිටරිවාදී (යුදකාමී) ගමනයි.

“බ්‍රිතාන්‍ය විප්ලවයට ඇති ප්‍රධානතම බාධාව වන්නේ, පසුබැසීමට පමණක් නොව පාවාදීමට ද නිරන්තරයෙන් සූදානමින් සිටින, ව්‍යාජ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වෙස්මුහුණක් පැළඳගත් ‘වාමාංශිකත්වය’” බව ට්‍රොට්ස්කි අවධාරණය කළේය.

1926 දී මෙන්ම 2026 දී ද තත්ත්වය එසේමය. කම්කරු පන්තියේ රැඩිකල් වෙමින් පවතින නැඹුරුවට එරෙහිව, කම්කරු පක්ෂයේ (Labour Party) දේශපාලනය ආරක්ෂා කරන ප්‍රමුඛ පෙළේ ආරක්ෂකයන් සහ උපකාරක ආධාරකරුවන් වන්නේ ජෙරමි කෝබින් සහ ඔහුගේ සගයන් ඇතුළු වර්තමාන “වාමාංශිකයන්” ය. නව සහ සැබෑ සමාජවාදී නායකත්වයක් ගොඩනැගීම සඳහා හෙළිදරව් කර පරාජය කළ යුත්තේ ඔවුන්වය.

(අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි)

ස්ටාර්මර් රජයේ, කම්කරු පක්ෂයේ සහ බ්‍රිතාන්‍ය ධනවාදයේ අර්බුදය Read More »

ඇමරිකා-චීන රාජ්‍ය නායක හමුවෙන් ගෝලීය යුද අන්තරාය සමනය වීමක් නැත

economics, Imperialism, lead article, Marxist Theory, Militarism, News, Perspective, politics, politics & economics, Trade War, World Economy, World War / May 18, 2026

අන්ඩ්‍රේ ඩෙමන් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 මැයි 15 දින “US-China summit brings no respite in global war” යන හිසින් පළවූ අන්ඩ්‍රේ ඩෙමන් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ ගෝලීය ව්‍යාප්තියේ කිසිදු අඩුවක් පෙන්නුම් නොකළ, චීනයේ දෙදින නිල රාජ්‍ය සංචාරය නිමවා ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සිකුරාදා දින නැවත වොෂින්ටන් බලා පැමිණියේය. මෙය දශකයකට ආසන්න කාලයකට පසු ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයෙකු එහි නිරත වූ පළමු සංචාරයයි. මෙම සංචාරය තුළින් ඉරානයට එරෙහි ඇමරිකානු අවහිරතා ලිහිල් කිරීමක්, තායිවානයට ඇමරිකාව විසින් ආයුධ සැපයීම අත්හිටුවීමක්, ට්‍රම්ප්ගේ චීන විරෝධී තීරුබදු අඩු කිරීමක් හෝ කිසිදු ඒකාබද්ධ නිල ප්‍රකාශනයක් (Communique) නිකුත් කිරීමක් සිදු නොවීය.

මෙම හමුව පැවැත්වුණේ, ඊට මාස තුනකටත් වඩා අඩු කාලයකට පෙර ඉරානයට එරෙහිව ඇමරිකාව දියත් කළ ප්‍රහාරයේ බලපෑම එල්ල වී තිබූ පසුබිමකය. ඇමරිකානු ප්‍රහාරයේ බිහිසුණු බව නොතකා, ඉරාන රජය පෙරළා දැමීම, එහි හමුදාව විනාශ කිරීම සහ හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ (Strait of Hormuz) පාලනය අත්පත් කර ගැනීම වැනි තම අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීමට ට්‍රම්ප් පරිපාලනය අපොහොසත් වී තිබුණි.

චීනයේ බලශක්ති සැපයුම තම දැඩි ග්‍රහණයට ගනිමින්, එරටට කොන්දේසි පැනවීමට සූදානම් වූ ඉරානය ජයගත් පාලකයෙකු ලෙස බෙයිජිං නුවරට පැමිණීමට ට්‍රම්ප් බලාපොරොත්තු විය. නමුත් ඒ වෙනුවට, ඔහුට මුහුණ දීමට සිදු වූයේ භූදේශපාලනික ව්‍යසනයකට වන අතර, යුද්ධය නිසා ඇති වූ අර්බුදය විසඳා ගැනීම සඳහා ඔහු ෂීගේ සහය පැතුවේය.

ට්‍රම්ප්ගේ විනාශකාරී ඉරාන යුද්ධය නිසා ඇති වූ අර්බුදය, චීනයේ කේවල් කිරීමේ ස්ථාවරය ශක්තිමත් කර ගැනීම සඳහා භාවිතා කිරීමට ෂී උත්සාහ කළේය. ඔහු ට්‍රම්ප් ඉදිරියේ ගැති වීමේ පිළිකුල් සහගත ස්වරූපයක් ප්‍රදර්ශනය කළ අතර, ට්‍රම්ප් ‘එයාර් ෆෝස් වන්’ (Air Force One) ගුවන් යානයෙන් බැස එන විට ඔහුව පිළිගනු ලැබුවේ ඇමරිකානු සහ චීන ධජ වනමින් සිටි, කල්තියා සැලසුම් සහගතව මෙහෙයවන ලද පිරිසක් විසිනි. රාජ්‍ය භෝජන සංග්‍රහයේදී, “චීන ජාතියේ මහා පුනර්ජීවනය ළඟා කර ගැනීම සහ ඇමරිකාව නැවතත් ශ්‍රේෂ්ඨ කිරීම (MAGA) අත්වැල් බැඳගෙන එකට යා හැකි” බව පවසමින් සව්දිය පිරූ ෂී, දෙරට “තරඟකරුවන් නොව හවුල්කරුවන්” විය යුතු යැයි ට්‍රම්ප්ට පැවසීය.

මෙම රතු පලස් පිළිගැනීම පිරිනමනු ලැබුවේ ස්වෛරී රාජ්‍යයන්හි නායකයන් ඝාතනය කරන සහ පැහැරගන්නා, සමස්ත සමාජයන්ම සහමුලින්ම විනාශ කිරීමට නිරන්තරයෙන් තර්ජනය කරන, සහ සිවිල් ජනතාවට එරෙහිව න්‍යෂ්ටික ආයුධ භාවිතා කරන බවට ඉඟි පළ කරන ඝාතකයෙකුට සහ අපරාධකරුවෙකුටය.

එහෙත්, මේ සියලු බාහිර ප්‍රදර්ශනයන් මධ්‍යයේ, මෙම සමුළුවෙන් ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළ හැකි කිසිදු කැපී පෙනෙන ප්‍රගතියක් අත්කර ගැනීමට සමත් වූයේ නැත. එමෙන්ම, ඉරාන අර්බුදය විසඳීම සඳහා ෂීගේ සහයෝගය ලබා ගැනීමේ අරමුණින් ට්‍රම්ප් විසින් ඔහු වෙත ලබා දුන් ඕනෑම පෞද්ගලික පොරොන්දුවක් සම්පූර්ණයෙන්ම නිශ්ඵල ඒවා වෙයි.

ට්‍රම්ප් පාලන තන්ත්‍රය වර්ධනය වෙමින් පවතින දේශපාලන, සමාජීය සහ ආර්ථික අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටී. ට්‍රම්ප්ගේ ජනප්‍රියතා අනුපාතය සියයට 34 දක්වා පහත වැටී ඇති අතර, එය ඔහුගේ ජනාධිපති ධුර කාලය තුළ වාර්තා වූ අවම අගයයි. ප්‍රධාන ණය ශ්‍රේණිගත කිරීම් ආයතන විසින් වෙන වෙනම සිදු කරන ලද ශ්‍රේණිගත කිරීම් පහත හෙළීම් තුනෙන් නවතම අවස්ථාව සිදුවී වසරක් ගතවන තැන, ඇමරිකාවේ ජාතික ණය ප්‍රමාණය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 100 දක්වා ළඟා වී ඇත. ලෝකයේ සංචිත මුදල් ඒකකය ලෙස ඩොලරයට හිමි ස්ථානය පිළිබඳව මතුවෙමින් පවතින සැක සංකා ද මෙම සංචාරය පුරාම බලපා තිබුණි.

මෙම පසුබිම හමුවේ, පළමු ට්‍රම්ප් පාලන සමය යටතේ නිල වශයෙන් ආරම්භ වූ චීනය ආර්ථික වශයෙන් හුදකලා කර මර්දනය කිරීමට ඇමරිකාව දැරූ උත්සාහය අසාර්ථක වී ඇති බව මෙම සමුළුව මඟින් පැහැදිලි කළේය. 2018 ඔක්තෝබර් මාසයේදී, උප ජනාධිපති මයික් පෙන්ස් ප්‍රකාශ කළේ “විසිඑක්වන සියවසේ ආර්ථිකයේ ප්‍රමුඛතම ස්ථානයන්” අත්පත් කර ගැනීම එක්සත් ජනපදයේ අරමුණ බවයි. ඉන්පසුව තීරුබදු සහ අපනයන පාලනයන් හරහා දියත් කරන ලද ආර්ථික යුද ව්‍යාපාරය, බයිඩන් පාලන සමය පුරා මෙන්ම දෙවන ට්‍රම්ප් පාලන සමය දක්වාද අඛණ්ඩව ඉදිරියට ගෙන යන ලදී. කෙසේ වුවද, මෙම උත්සාහය මඟින් රොබෝ තාක්ෂණය, ස්වයංක්‍රීය පාලන පද්ධති සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය යන ක්ෂේත්‍රයන්හි ප්‍රධාන දියුණුවක් අත්කර ගෙන ඇති චීනයේ තාක්ෂණික අංශය විනාශ කිරීමට සමත්වී නැත.

මෙම දියුණුව පැවතියද, නැතහොත් එම දියුණුව හේතුවෙන්ම, ආර්ථික සහ මිලිටරිමය යුද්ධ හරහා තමන්ව මර්දනය කිරීමට සහ යටත් කර ගැනීමට අධිෂ්ඨාන කරගෙන සිටින, ඇමරිකාව ප්‍රමුඛ අධිරාජ්‍යවාදී ලෝක රටාවකට චීනයට මුහුණ දීමට සිදුව ඇත. ග්‍රීන්ලන්තය සහ පැනමා ඇළ අත්පත් කර ගැනීමට ඇමරිකාව දරන උත්සාහයන් මෙන්ම, ලතින් ඇමරිකාවේ සහ පර්සියානු බොක්ක කලාපයේ ඔවුන් සිදු කරන ආක්‍රමණශීලී ක්‍රියාකාරකම්, චීනය සමඟ සෘජු මිලිටරි ගැටුමකට සූදානම් වීම සඳහා ලෝකයේ මූලෝපායිකව වැදගත් වන සංවේදී ස්ථාන (Strategic Choke Points) අත්පත් කර ගැනීමේ ව්‍යාපාරයක කොටසක් වෙයි.

සමස්ත පැවතුනු යටත්විජිත ලෝකය සමඟ චීනයද තම යටත් විජිතයක් බවට පත්කිරීම අරමුණු කරගත් මෙම ආක්‍රමණශීලී පිළිවෙත හමුවේ, චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින් මෙම සමුළුව පුරාම උත්සාහ කළේ එක්සත් ජනපදය සහ චීනය අතර සාමකාමී සහයෝගීතාවයක් සඳහා ආයචනා කිරීමටය.

දෙරටට “‘තුසිඩිඩීස් උගුල’ (Thucydides Trap) ලෙස හැඳින්වෙන තත්ත්වය අතික්‍රමණය කර, මහා බලවතුන් අතර සබඳතා සඳහා නව ආදර්ශනයක් ගොඩනැඟිය හැකිද” යන්න විමසමින් ෂී සමුළුව ආරම්භ කළේය. “චීනය සහ එක්සත් ජනපදය අතර ඇති පොදු අවශ්‍යතා, අප අතර ඇති වෙනස්කම්වලට වඩා බෙහෙවින් වැඩි වන” බවද ඔහු වැඩිදුරටත් පැවසීය.

ඊට වෙනස්ව, ට්‍රම්ප් පරිපාලනය බීජිං (චීනය) සමඟ සබඳතාවල ඇති විය හැකි ඕනෑම යහපත් ප්‍රවණතාවක් දකින්නේ, ඇමරිකාවේ යළි ආයුධ සන්නද්ධ වීම වේගවත් කිරීමට සහ යුද්ධයක් සඳහා රට වඩාත් හොඳින් සූදානම් කිරීමට ලැබුණු අවස්ථාවක් ලෙසය.

මෙම ගණනය කිරීම් ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ පළමු ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ රාජ්‍ය ලේකම් සහකාරවරයෙකු වූ මෙන්ම, වත්මන් පරිපාලනයේ ප්‍රමුඛ මූලෝපාය සකසන්නන්ගේ සමීපතම හිතවතෙකු ද වන වෙස් මිචෙල් (Wes Mitchell) විසිනි.”ෆොරින් එෆෙයාර්ස්” (Foreign Affairs) සඟරාවට ලිපියක් ලියමින් මිචෙල් විස්තර කළේ, මෙම [ට්‍රම්ප්] පරිපාලනය “අනාගතයේදී වඩාත් ශක්තිමත් ස්ථාවරයකට පැමිණීම සඳහා… කාලය ලබා ගැනීමට සහ අවශ්‍ය පසුබිම සකස් කර ගැනීමට” උත්සාහ කරන බවයි. එවැනි තත්ත්වයක් තුළ, “ජීවිතාරක්‍ෂක ඖෂධ නිපදවීම, ඇමරිකානු ආර්ථිකය බලගැන්වීම හෝ යුද්ධ කිරීමට අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය සපයා ගැනීම සඳහා තමන්ගේ ප්‍රධාන ප්‍රතිවාදියා [චීනය] මත යැපීම අවම කරන ලද, පුනර්ජීවනය ලැබූ ඇමරිකානු කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රයක සහාය ඇතිව වඩාත් ශක්තිමත් ආයුධ ගබඩාවක්” ඇමරිකාව සතු වනු ඇත.

ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය සහ චීනය අතර සාමකාමී සහජීවනයක් පැවතිය නොහැක. අර්බුදවලින් පීඩිත වූ සහ ණයගැති වී ඇති ඇමරිකානු ධනවාදයට, චීනයේ අඛණ්ඩ ආර්ථික වර්ධනය ඉවසීමට නොහැකිය. චීනයේ ආර්ථික පිබිදීම පිළිගැනීම යනු, සමස්ත ඇමරිකානු බල ව්‍යුහයම රඳා පවතින, ඩොලරය මත පදනම් වූ ලෝක ක්‍රමයේ බිඳවැටීමයි.

අවසාන වශයෙන්, චීනය තම යටතට ගැනීමට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය දරන උත්සාහය පැනනඟින්නේ ධනවාදී ලෝක ක්‍රමයේ ව්‍යුහය තුළින්ම ය. එනම්, එය ගෝලීය වශයෙන් ඒකාබද්ධ වූ ආර්ථිකයක් සහ එකිනෙකා සමඟ තරඟ වදින ජාතික රාජ්‍යයන්ගෙන් සමන්විත පද්ධතියක් අතර පවතින විසඳිය නොහැකි ප්‍රතිවිරෝධතාවයයි. මෙහිදී සෑම ජාතික රාජ්‍යයක්ම තම තමන්ගේ පාලක පන්තියේ අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කිරීමට ක්‍රියා කරයි.

චීන රාජ්‍යය කම්කරු රාජ්‍යයක්, සමාජවාදී රාජ්‍යයක් හෝ “සමාජවාදී වෙළඳපොළ ආර්ථිකයක්” පවා නොවේ. එය මෙහෙයවනු ලබන්නේ 1970 දශකයේ අගභාගයේදී ඩෙන් ෂියාඕපින්ගේ “ප්‍රතිසංස්කරණ සහ විවෘත කිරීම් (reform and opening up)” සමඟ ආරම්භ වූ දශක කිහිපයක් තිස්සේ දිවෙන ධනේශ්වර ප්‍රතිස්ථාපන ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵලයක් වන, සෑම දෙයක්ම ධනේශ්වර කතිපයාධිකාරයකට යටත් කරන පාලන තන්ත්‍රයක් විසිනි. මෙම ප්‍රතිස්ථාපන ක්‍රියාවලිය ස්ටැලින්වාදී ජාතිකවාදයේ මාඕවාදී ප්‍රභේදය තුළ මුල් බැසගත් පාවාදීමක් ලෙස හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව (ICFI) එහි සෑම පියවරකදීම විශ්ලේෂණය කළේය. එම ප්‍රතිස්ථාපනය මඟින් මිලියන සිය ගණනකගෙන් සමන්විත දැවැන්ත කම්කරු පන්තියක් බිහි කළ අතර, චීනය ලෝක ප්‍රාග්ධන පරිපථයන් සමඟ ඒකාබද්ධ කළේය. එමෙන්ම ගෝලීය වෙළඳපොළවල්, ජාත්‍යන්තර සැපයුම් දාමයන් සහ වොෂින්ටනය ආයුධයක් ලෙස භාවිත කරන ඩොලරය මත පදනම් වූ මූල්‍ය පද්ධතිය සමඟ බැඳී සිටින බිලියනපතියන්ගේ ස්ථරයක් ද එය විසින් නිර්මාණය කරන ලදී.

ෂී ජින්පින් යෝජනා කළ සාමකාමී සහජීවනය හුදු මනඃකල්පිතයකි. චීන සහ ඇමරිකානු ආර්ථිකයන් එකිනෙකට බැඳ තබන දැවැන්ත ආර්ථික සබඳතා පැවතියද, දැනට දක්නට ලැබෙන ප්‍රධානතම ප්‍රවණතාවය වන්නේ මිලිටරිමය (යුධමය) උත්සන්න වීමයි. 2023 මැයි දින රැළිය අමතමින් ඩේවිඩ් නෝර්ත් එය මෙසේ පෙන්වා දුන්නේය:

‘අද වන විට, ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ “ඒක-ධ්‍රැවීය” ආධිපත්‍යය වෙනුවට “බහු-ධ්‍රැවීය” ලෝකයක් බිහිවීම පිළිබඳව බොහෝ කතාබහක් පවතී. “බහු-ධ්‍රැවීයතාව” පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය හා ව්‍යාජ-වාම සිද්ධාන්තකරුවන්ට අනුව, වොෂින්ටනයේ පාලනය වෙනුවට ධනේශ්වර රාජ්‍යයන්ගේ එකතුවක් (සන්ධානයක්) බිහිවනු ඇත. ඔවුන් සාමූහිකව සහ සුසංයෝගීව ගෝලීය සම්පත් වඩාත් සාමකාමී ලෙස බෙදා ගැනීමට නායකත්වය දෙනු ඇතැයි ඔවුහු විශ්වාස කරති.

‘සාමකාමී “ඇති-අධිරාජ්‍යවාදය “පිළිබඳ මෙම නව අනුවාදය (ප්‍රකාශනය), මීට සියවසකට පෙර ජර්මානු ප්‍රතිසංස්කරණවාදියෙකු වූ කාල් කෞට්ස්කි විසින් එය ප්‍රථම වරට ඉදිරිපත් කරන ලද සහ ලෙනින් විසින් සර්වසම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබූ කාලයට වඩා අද න්‍යායාත්මකව එකඟ විය හැකි හෝ දේශපාලනිකව ප්‍රායෝගික එකක් නොවේ. ධනේශ්වර සහ අධිරාජ්‍යවාදී රාජ්‍යයන් අතර ගෝලීය සම්පත් සාමකාමී ලෙස බෙදා හැරීම සහ වෙන් කිරීම කළ නොහැක්කකි. ගෝලීය ආර්ථිකය සහ ධනේශ්වර ජාතික-රාජ්‍ය පද්ධතිය අතර පවතින පරස්පර විරෝධතාවල අවසාන ප්‍රතිඵලය වන්නේ යුද්ධයයි.

‘කෙසේ වෙතත්, “බහුධ්‍රැවීය” ලෝකයක් පිළිබඳ සංකල්පයේ පවතින වැරදි න්‍යායාත්මක පදනම් පසෙක තැබුවද, එය යථාර්ථයක් බවට පත් වීමට නම් වර්තමානයේ ප්‍රමුඛ අධිරාජ්‍යවාදී බලවතා වන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඊට සාමකාමීව එකඟ විය යුතුය. නමුත් එය ප්‍රායෝගිකව අපේක්ෂා කළ නොහැකි තත්ත්වයකි. සිය “ඒකධ්‍රැවීය” ආධිපත්‍යය වැළැක්වීමට දරන ඕනෑම උත්සාහයකට එරෙහි වීම සඳහා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තමන් සතු සියලු උපක්‍රම සහ මාධ්‍යයන් භාවිත කරනු ඇත. එබැවින්, “ඒකධ්‍රැවීය” ලෝකයක් වෙනුවට “බහුධ්‍රැවීය” ලෝකයක් බිහි කිරීමට දරන මෙම මනඃකල්පිත උත්සාහය, එහිම පවතින විකෘති තර්කනය හේතුවෙන් අවසානයේදී තුන්වන ලෝක යුද්ධයකට සහ සමස්ත පෘථිවියේම විනාශයට මඟ පාදයි.

එක්සත් ජනපද අධිරාජ්‍යවාදයේ ගෝලීය නැගී ඒමට එරෙහිව කම්කරු පන්තිය තමන්ගේම ප්‍රතිචාරයක් සකස් කරගත යුතුය. එක්සත් ජනපද අධිරාජ්‍යවාදය විසින් දියත් කරනු ලබන ගෝලීය යුද්ධය, මෙරට (ඇමරිකාවේ) කම්කරු පන්තියට එරෙහි යුද්ධයක් වනු ඇති බව ට්‍රම්ප් දැනටමත් පැහැදිලි කර ඇත. අප්‍රේල් 1 වන දින ධවල මන්දිරයේ පැවැති පාස්කු දිවා භෝජන සංග්‍රහයකදී ඔහු මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: “ළමා සුරැකුම් මධ්‍යස්ථාන, මෙඩිකේඩ් (Medicaid), මෙඩිකෙයා (Medicare) වැනි මේ සෑම පෞද්ගලික අවශ්‍යතාවක්ම සොයා බැලීමට අපට හැකියාවක් නැත. අපට එකම එක දෙයක් ගැන පමණක් සොයා බැලීමට සිදු වී තිබේ; එනම් මිලිටරි (හමුදාමය) ආරක්ෂාවයි.” “අපි යුද්ධ කරමින් සිටිමු,” යැයි ඔහු පැවසීය.’

තම කර්මාන්තය විනාශ කළ ව්‍යාපාරික සමාගම්වල ලාභය ආරක්ෂා කර ගැනීම වෙනුවෙන් කෙරෙන තීරුබදු යුද්ධයකින් ඇමරිකානු සේවකයාට කිසිදු වාසියක් අත් නොවේ. චීන සේවකයන් ද තේරුම් ගත යුත්තේ මෙම අර්බුදයට ජාතික මට්ටමේ විසඳුමක් නොමැති බවයි. චීනයේ තාක්ෂණික ප්‍රගතිය කොතරම් වැදගත් වුවත්, තමන්ව මර්දනය කිරීමට සැරසෙන අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගේ යහපත් පාර්ශවයන්ගෙන් (හෘද සාක්ෂියෙන්) ඉල්ලීම් කිරීමෙන් පමණක් රටේ සංවර්ධනය සුරක්ෂිත කර ගැනීමට චීනයට නොහැකිය.

ලෝක යුද්ධයක් වැළැක්විය හැක්කේ, ධනපති පන්තියේ කිසිදු පාර්ශවයකින් තොරව ස්වාධීනව සංවිධානය වූ සහ සමාජවාදී ජාත්‍යන්තරවාදයේ වැඩපිළිවෙල වෙනුවෙන් සටන් වදින ජාත්‍යන්තර කම්කරු පන්තියට පමණි. හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ ජාත්‍යන්තර කමිටුව, සමාජවාදී සමානතා පක්ෂ සහ ක්‍රියාකාරී කමිටුවල ජාත්‍යන්තර කම්කරු සන්ධානය විසින් සටන් වදින්නේ එම වැඩපිළිවෙල වෙනුවෙනි.

(අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි)

ඇමරිකා-චීන රාජ්‍ය නායක හමුවෙන් ගෝලීය යුද අන්තරාය සමනය වීමක් නැත Read More »

ට්‍රම්ප් ඝාතන තැත සම්බන්ධයෙන් තුවක්කුකරුට චෝදනා එල්ල වෙයි: පැන නගින දේශපාලන කරුණු

class struggles, Democratic Rights, Imperialism, Militarism, News, Perspective, politics / May 4, 2026

ජෝෂෆ් කිශේර් විසිනි.

මෙහි පළවන්නේ ලෝක සමාජවාදී වෙබ් අඩවියේ (WSWS) 2026 අප්‍රේල් 27 වන දින “Gunman charged with attempted assassination of Trump: The political issues” යන හිසින් පළවූ ජෝෂෆ් කිශේර් විසින් ලියන ලද ඉදිරිදර්ශන ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනය යි.

සෙනසුරාදා රාත්‍රියේ පැවති ධවල මන්දිර වාර්තාකරුවන්ගේ සංගමයේ උත්සවයේදී සිදු වූ සිදුවීම පිළිබඳ තොරතුරු තවමත් අනාවරණය වෙමින් පවතී. නමුත්, මෙතෙක් දන්නා කරුණුවලට අනුව වෙඩික්කරු වූ 31 හැවිරිදි කෝල් ටොමස් ඇලන් (Cole Tomas Allen) මෙහෙයවනු ලැබ ඇත්තේ ට්‍රම්ප් පරිපාලනයට එරෙහි දේශපාලන විරුද්ධත්වය විසිනි.

සිදුවීමට පෙර ඔහු විසින් නිකුත් කරන ලද ප්‍රකාශයකට අනුව, ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ අපරාධවලට තමන්ද හවුල්කරුවෙකු වීම පිළිබඳව ඇලන් දැඩි කම්පනයට පත්ව සිටි අතර, ඔහු ඉලක්ක කර ඇත්තේ ට්‍රම්ප්ගේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්ය. කෙසේ වෙතත් ඔහු උත්සාහ කළද, මෙම නිලධාරීන් කිසිවෙකුට සෘජු අනතුරක් සිදු නොවීය. සදුදා දින ඇලන්ට එරෙහිව බරපතල අපරාධ චෝදනා තුනක් යටතේ නඩු පවරන ලද අතර, ඒ අතර ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවම් ලැබිය හැකි ජනාධිපතිවරයා ඝාතනය කිරීමට තැත් කිරීමේ චෝදනාවද ඇතුළත් වේ.

මාක්ස්වාදීන් මෙවැනි ප්‍රහාරයන්ට ප්‍රතිපත්තිමය හා දේශපාලන පදනමකින් විරුද්ධ වෙති. තනි පුද්ගල ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවන් මගින් ප්‍රතිගාමීත්වයට එරෙහි අරගලය ඉදිරියට ගෙන යා නොහැක. එවැනි ක්‍රියාවන් මගින් සිදුවන්නේ වැඩකරන ජනතාවගේ සවිඥානික දේශපාලන බලමුලු ගැන්වීම වෙනුවට හුදකලා පුද්ගලයෙකුගේ ක්‍රියාවන් ආදේශ කිරීමයි. ඉලක්ක කරගත් පුද්ගලයාගේ අපරාධ කෙතරම් දැවැන්ත වුවද, එනම් ට්‍රම්ප්ගේ අපරාධ අතිමහත් වුවද, මෙහිදී ප්‍රධානතම ගැටලුව වන්නේ එවැනි ප්‍රචණ්ඩත්වයේ දේශපාලන ප්‍රතිඵලයි. ප්‍රහාරකයාගේ අභිප්‍රාය කුමක් වුවත්, එහි අවසන් ප්‍රතිඵලය වන්නේ රජයට මර්දනය පුළුල් කිරීමට සහ විරුද්ධ මතධාරීන් අපරාධකරුවන් ලෙස හංවඩු ගැසීමට කදිම නිදහසට කරුණක් සපයා දීමයි.

කෙසේ වෙතත්, මාධ්‍ය සහ දේශපාලන සංස්ථාපිතයේ ප්‍රතිචාරයන්හි පවතින අතිමහත් කුහකත්වය සහ බියගුලුකම පෙන්වා දීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මාධ්‍ය තමන්ටම ආවේණික වූ මෝඩකමකින් යුතුව, මෙම සිදුවීමත්, ඇමරිකානු ජීවිතය පුරා පැතිරී ඇති ක්‍රමානුකූල ප්‍රචණ්ඩත්වයත් අතර කිසිදු සම්බන්ධයක් නැති සේ ක්‍රියා කරයි. ලේ පිපාසිත ප්‍රකාශ නිකුත් කරන සහ මැර කල්ලියක නායකයෙකු මෙන් හැසිරෙන ජනාධිපතිවරයෙකු යටතේ පවතින රාජ්‍යය සහ පාලක පන්තිය විසින් මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වය ප්‍රවර්ධනය කරනු ලබයි.

ඇමරිකාවේ මෙන්ම ජාත්‍යන්තර දේශපාලන චරිතවල ප්‍රතිචාරයන්ද එකම පිටපතක් අනුගමනය කරයි. “දේශපාලනය තුළ ප්‍රචණ්ඩත්වයට ඉඩක් නැත” යන පූජනීය පාඨය පවසමින්, මෙම නිලධාරීන් සදාචාරාත්මක උපදෙස් දෙන අතරම, සංවිධානාත්මක ප්‍රචණ්ඩත්වය තම ප්‍රතිපත්තිය කරගත් රජයන් ආරක්ෂා කිරීම හෝ ඒ වෙනුවෙන් පෙනී සිටියි.

ඇතැම් ප්‍රතිචාරයන් බඩ දඟලවයි. ඊශ්‍රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු ප්‍රකාශ කළේ, “දේශපාලන නායකයන්ට හෝ වෙනත් කිසිවෙකුට එරෙහිව ප්‍රචණ්ඩත්වයට ඉඩක් නැත” යනුවෙනි. ගාසා තීරයේ ජන සංහාරක යුද්ධයක් මෙහෙයවන රාජ්‍යයක නායකයෙකුගෙන් මෙවැනි ප්‍රකාශයක් පැමිණීම අතිශයින්ම නින්දිතය. ගතානුගතික ඇස්තමේන්තුවලට අනුව පවා එම ජන සංහාරයෙන් පලස්තීනුවන් 75,000කට වැඩි පිරිසක් මරා දමා ඇත. ලෙබනනයේදී ඊශ්‍රායල බෝම්බ, මිසයිල සහ කඩාකප්පල්කාරී මෙවලම් මගින් හිස්බුල්ලා “දේශපාලන නායකයන්” දුසිම් ගණනක් මරා දමා ඇති අතර, ඉරානය තුළදී ඊටත් වඩා පිරිසක් ඝාතනය කර ඇත.

ප්‍රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රොන් ප්‍රකාශ කළේ, “සන්නද්ධ ප්‍රහාරය… පිළිගත නොහැකිය” යනුවෙනි. ඔහු තවදුරටත් කියා සිටියේ, “මම ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට මගේ පූර්ණ සහයෝගය ලබා දෙනවා” යනුවෙනි. රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සිරිත් විරිත් අනුව කිසිවෙකුට හානියක් නොවීම ගැන සැනසීම පළ කිරීම ප්‍රමාණවත් වන්නට තිබුණි. නමුත් “පූර්ණ සහයෝගය” යනු සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් දෙයකි. එය දේශපාලන අනුමත කිරීමකි; එනම් ඉරානය තුළ අපරාධකාරී ආක්‍රමණශීලී යුද්ධයක නිරත වෙමින් සිටින සහ සිය රට තුළ පොලිස් රාජ්‍ය මර්දනයන් ක්‍රියාත්මක කරන පාලනයකට ලබා දෙන අනුමැතියකි.

එලෙසම, ‘ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තුළ ප්‍රචණ්ඩත්වයට කිසිදු ඉඩක් නොමැති අතර එය නිසැකවම හෙළා දැකිය යුතුය’ යනුවෙන් ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදි ප්‍රකාශ කළ අතර, ඉතාලි අග්‍රාමාත්‍ය ජෝර්ජියා මෙලෝනි ද එම අදහසම ප්‍රතිරාවය කරමින් කියා සිටියේ, ‘අපගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාමු තුළ කිසිදු දේශපාලන වෛරයකට ඉඩක් නොමැති’ බවයි. වඩාත්ම ප්‍රතිගාමී, ප්‍රචණ්ඩකාරී සහ ෆැසිස්ට්වාදී දේශපාලන සම්ප්‍රදායන්ට අයත් පුද්ගලයන් විසින් මෙවැනි සදාචාරාත්මක උපදේශයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබයි.

ඇමරිකාවේ හවුස් ඩිමොක්‍රටික් නායක හකීම් ජෙෆ්රිස් ප්‍රකාශ කළේ, “ඇමරිකාවේ ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ අවුල් සහගත තත්ත්වය අවසන් විය යුතු” බවයි. මීට මාස දෙකකට පෙර, ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා ඛමේනි ට්‍රම්ප් විසින් ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ජෙෆ්රිස් ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ, ඛමේනි “නරක පුද්ගලයෙකු” බවත් ඔහුගේ ඝාතනය ගැන තමා “කඳුළු සලන්නේ නැති” බවත් පවසමිනි. එනම්, ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයේ අවශ්‍යතා ඉදිරියට ගෙන යන විට ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ මිනීමැරුම් සම්පූර්ණයෙන්ම නීත්‍යානුකූල වන බවයි.

අනෙකුත් ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයන්ද එම ක්‍රියාමාර්ගයම අනුගමනය කරන ලදී . ඇමරිකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදීන්ගේ (DSA) සාමාජික සහ නිව්යෝර්ක් නගරාධිපති සෝරාන් මම්දානිගේ ප්‍රකාශය දේශපාලනිකව වඩා වැදගත් වේ. ඔහු කියා සිටියේ “දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය කිසිසේත්ම පිළිගත නොහැකි” බවත් “ජනාධිපතිවරයා සහ ධවල මන්දිර උත්සවයේ අමුත්තන් ආරක්ෂිතව සිටීම ගැන සතුටු වන” බවත්ය. බර්නි සැන්ඩර්ස් ප්‍රකාශ කළේ, “ක්‍රියාකාරී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් රඳා පවතින්නේ, ප්‍රහාරයකට හෝ ඝාතනයකට ලක්වීමේ බියකින් තොරව මිනිසුන්ට තම දේශපාලන අදහස් නිදහසේ ප්‍රකාශ කළ හැකිය යන පදනම මත” බවයි. ඔහු වැඩිදුරටත් කියා සිටියේ “දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය යනු දේශපාලන බියගුලුකමක්” බවයි .

ට්‍රම්ප් පරිපාලනය සහ එහි නිලධාරීන් ක්‍රමානුකූලව සිදු කරන ප්‍රචණ්ඩත්වයට සහ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩකාරී තර්ජනයන්ට වැරදිකරුවන් වන බව පෙන්වා දීමට මෙම කිසිදු පුද්ගලයෙකු කටයුතු කළේ නැත.

ට්‍රම්ප් විසින් සිදු කරන ලද ප්‍රකාශ කිහිපයක් සලකා බලන්න:

ඉරානය පිළිබඳව, 2026 අප්‍රේල්: “අද රාත්‍රියේ සමස්ත ශිෂ්ටාචාරයක්ම විනාශ වී යනු ඇත, එය කිසිදා නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කළ නොහැකි වනු ඇත. මා එවැන්නක් සිදු වෙනවා දැකීමට කැමති නැත, නමුත් බොහෝ විට එය එසේ සිදුවනු ඇත.”

තවද මාර්තු මාසයේදී: “හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය වහාම ‘ව්‍යාපාර කටයුතු සඳහා විවෘත’ නොකළහොත්, ඔවුන්ගේ සියලුම විදුලි උත්පාදන බලාගාර, තෙල් ළිං සහ ඛාර්ග් දූපත (සහ සමහර විට සියලුම ලවණහරණ පද්ධති!) පුපුරුවා හැර සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර දමමින් අප ඉරානය තුළ ගත කළ අපගේ සුන්දර ‘නැවතීම’ අවසන් කරන්නෙමු.”

ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයන් සහ දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් ගැන (2026 අප්‍රේල්): “ඉරානයේ විනාශයත් සමග, ඇමරිකාවට සිටින ලොකුම සතුරා වන්නේ රැඩිකල් වාමවාදී, අතිශය අදක්ෂ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයයි!”

මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්කරුවන් සම්බන්ධයෙන්, 2022 නොවැම්බර් මසදී: “මත්ද්‍රව්‍ය අලෙවි කරන සහ එසේ අලෙවි කරමින් සිටියදී හසුවන සෑම අයෙකුටම, ඔවුන් සිදු කරන එම පිළිකුල් සහගත ක්‍රියාවන් වෙනුවෙන් මරණ දඬුවම ලබා දෙන ලෙස අපි ඉල්ලා සිටින්නෙමු.”

එසෙම සාප්පු මංකොල්ලකරුවන් සම්බන්ධයෙන්, 2023 සැප්තැම්බර් මසදී: “ඉතා සරලව පවසන්නේ නම්, ඔබ යම් වෙළඳසැලක් කොල්ලකෑවොත්, ඔබ එම වෙළඳසැලෙන් පිටව යනවාත් සමඟම ඔබට වෙඩි තබනු ඇතැයි ඔබට සම්පූර්ණයෙන්ම අපේක්ෂා කළ හැකිය. වෙඩි තබනු ඇත!”

පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වයට එරෙහිව විරෝධතා දැක්වූවන් සම්බන්ධයෙන්, 2020 මැයි මසදී: “කොල්ලකෑම් ආරම්භ වන විට, වෙඩි තැබීම් ද ආරම්භ වේ.”

පොලිසියේ හැසිරීම් රටාව සම්බන්ධයෙන්, 2017 ජූලි මසදී: “කරුණාකර ඕනෑවට වඩා කාරුණික (මෘදු) නොවන්න.”

මීට සමාන ස්වභාවයක් ගන්නා තවත් බොහෝ ප්‍රකාශ එකතු කළ හැකිය. මිනියාපොලිස්හිදී සිදු වූ රෙනී නිකෝල් ගුඩ් (Renée Nicole Good) සහ ඇලෙක්ස් ප්‍රෙට්ටි (Alex Pretti) යන අයගේ ඝාතනයන් පැහැදිලිවම සාධාරණීකරණය කිරීම සහ ආරක්ෂා කර කථා කිරීමත්, ස්ටීවන් මිලර් (Steven Miller) වැනි ෆැසිස්ට්වාදීන් විසින් සංක්‍රමණික කම්කරුවන්ට එරෙහිව සිදු කරන ලද කෲරත්වය සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය උත්කර්ෂයට නැංවීමත් මෙයට එක් කළ යුතුය.

සෑම විටම මෙන්, මහජන විරෝධය සාධාරණීකරණය කරනු ඇතැයි බියෙන් සත්‍යය පැවසීමට අපොහොසත් වන ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයන්ගේ බියගුලු සහ හවුල්කාරී ප්‍රතිචාරය, ට්‍රම්ප්ට සහ රිපබ්ලිකානුවන්ට ප්‍රහාරාත්මකව ඉදිරියට යාමට ශක්තියක් ලබා දෙයි. පක්ෂ නායකයෝ මෙම සිදුවීම උපයෝගී කරගනිමින් “රැඩිකල් වාමවාදය” හෙළා දැකීමටත්, මෙම සිදුවීම පාලනයට එරෙහි විරුද්ධත්වයේ “අනිවාර්‍ය ප්‍රතිඵලයක්” ලෙස හුවා දැක්වීමටත්, මර්දනකාරී උපකරණ සඳහා වැඩි පොලිස් බලතල සහ අරමුදල් ඉල්ලා සිටීමටත් කටයුතු කළහ.

මෙම සිදුවීම සිදු වූ වහාම, ධවල මන්දිර වාර්තාකරුවන්ගේ සංගමයේ (WHCA) රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහයට පෙර සිදු කරන ලද උසුළු විසුළු හේතුවෙන්, රාත්‍රී කාලයේ රූපවාහිනී වැඩසටහන් මෙහෙයවන ජිමී කිමෙල්ව (Jimmy Kimmel) “වහාම සේවයෙන් පහ කරන” ලෙස ABC නාලිකාවෙන් ඉල්ලා සිටීම සඳහා ට්‍රම්ප් රිපබ්ලිකන් පාක්ෂික මිත්‍රයන් සමඟ එක් විය. ඔහු මෙම සිදුවීම භාවිත කළේ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහසට එරෙහිව එල්ල කරන ප්‍රහාරයන් තවදුරටත් උග්‍ර කිරීම සඳහා ය.

ධවල මන්දිර මාධ්‍ය ලේකම් කැරොලයින් ලීවිට් මෙම ප්‍රචාරණයට වඩාත් පැහැදිලි ස්වරූපයක් ලබා දුන්නාය. “මෙම දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය පැන නගින්නේ [ට්‍රම්ප්] සහ ඔහුගේ ආධාරකරුවන් ක්‍රමානුකූලව යක්ෂයන් ලෙස හුවා දැක්වීමෙනි,” යැයි ඇය ප්‍රකාශ කළාය. ඇය ඒ සඳහා ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ තේරී පත් වූ සාමාජිකයන්ට සහ මාධ්‍යයට චෝදනා කළාය.

ජනාධිපතිවරයා නිරන්තරයෙන්ම සහ අසත්‍ය ලෙස ෆැසිස්ට්වාදියෙකු ලෙස හඳුන්වන සහ ඔහුව හිට්ලර්ට සමාන කරන පිරිස් මෙවැනි ප්‍රචණ්ඩත්වයන් තවදුරටත් උසිගන්වන බව ලීවිට් අවධාරණය කළ අතර, ඇය “වාමවාදී වෛරී සංස්කෘතියක්”’ ලෙස හැඳින්වූ දෙය දැඩි ලෙස හෙළා දුටුවාය. මෙහි අරමුණ වන්නේ දේශපාලන විවේචන යනු එක්තරා ආකාරයක “ප්‍රචණ්ඩත්වයක්” ලෙස ප්‍රකාශ කිරීම සහ ඒ හරහා ප්‍රචණ්ඩකාරී මර්දනයක් සාධාරණීකරණය කිරීමයි.

ඇත්ත වශයෙන්ම, එක්සත් ජනපදය තුළ සංවිධානාත්මක දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවලින් අතිමහත් බහුතරයක් වාර්තා වී ඇත්තේ දක්ෂිණාංශිකයෙනි. එනම් සන්නද්ධ මිලීෂියා ජාලයන්ගෙන් සහ අන්ත දක්ෂිණාංශික අන්තවාදීන්ගෙනි. පසුගිය දශකය තුළ නැවත නැවතත් උත්සන්න වන දක්ෂිණාංශික ප්‍රචණ්ඩත්වයක් දක්නට ලැබුණි: එනම් 2021 ජනවාරි 6 වන දින ෆැසිස්ට්වාදී බලවේග බලමුලු ගැන්වීම; රජයේ නිලධාරීන්ට එරෙහිව සිදු වූ ඉහළ පෙළේ ප්‍රහාර සහ ඝාතන කුමන්ත්‍රණ; සහ කයිල් රිටන්හවුස් (Kyle Rittenhouse) වැනි අන්ත දක්ෂිණාංශික පුද්ගලයන් විසින් සිදු කරන ලද තනි පුද්ගල ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවන් මීට උදාහරණ වේ. වසර ගණනාවක සිට, ෆෙඩරල් ඇගයීම් සහ ප්‍රධාන පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන විසින් පෙන්වා දී ඇත්තේ රට තුළ සිදුවන මාරාන්තික දේශීය ත්‍රස්තවාදයේ සහ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වයේ ප්‍රධාන මූලාශ්‍රය අන්ත දක්ෂිණාංශික අන්තවාදය බවයි.

එසේම, කෝල් තෝමස් ඇලන් (Cole Tomas Allen) හට ආරෝපණය කරන ලද ආකාරයේ ක්‍රියාවන් සඳහා යම්කිසි දෙයක් ‘ප්‍රේරකයක්’ වන්නේ නම්, සියල්ලටම වඩා, එසේ වන්නේ කම්කරුවන්ගේ සහ තරුණ ජනතාවගේ පොදු විරෝධය ප්‍රකාශ කිරීමට ඇති ඕනෑම සැබෑ මාවතක් අවහිර කරන දේශපාලන ව්‍යුහය ද සහිත ආණ්ඩුවේම අපරාධකාරීත්වය ය. ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය සහ වෘත්තීය සමිති යාන්ත්‍රණය විසින් මහජන කෝපය හිතාමතාම මර්දනය කිරීම සහ වෙනතකට යොමු කිරීම මඟින් සිදු වන්නේ කලකිරීම සහ අසරණභාවය පිළිබඳ හැඟීම තවදුරටත් ගැඹුරු වීම පමණි. මෙවැනි තත්ත්වයන් මඟින් බලාපොරොත්තු සුන් වූ, අදූරදර්ශී සහ විනාශකාරී තනි පුද්ගල ක්‍රියාවන් මතු විය හැකි පසුබිම නිර්මාණය කරනු ලබයි.

ඉදිරි මාවත පවතින්නේ තනි පුද්ගල ප්‍රචණ්ඩත්වය තුළ නොව, වඩාත් සවිඥානික, සාමූහික සහ බලාපොරොත්තු සහගත මාවතකට අවස්ථාව සලසා දෙන පන්ති අරගලය වර්ධනය කිරීම තුළය. එනම්, යුද්ධයට, ආඥාදායකත්වයට සහ ඒවා බිහි කරන ධනේශ්වර ක්‍රමයට එරෙහිව කම්කරු පන්තිය ස්වාධීනව බලමුලු ගැන්වීමයි.

ට්‍රම්ප් සමඟ ගනුදෙනු බේරා ගැනීම (හෙවත් ඔහුට එරෙහි දේශපාලන අරගලය) යනු තනි පුද්ගල ක්‍රියාවන් හෝ එක් මිනිසෙකු ඉවත් කිරීම පිළිබඳ කාරණයක් නොවේ. එය ධනේශ්වර රාජ්‍යයට සහ එය විසින් සේවය කරනු ලබන පාලක පන්තියේ අවශ්‍යතාවලට, එනම් විදේශයන්හි යුද්ධයට සහ දේශීය මර්දනයට එරෙහි අරගලයකි. මෙම ම්ලේච්ඡත්වයට ඇද වැටීම නැවැත්විය හැකි එකම බලවේගය වන්නේ සවිඥානිකව සහ ස්වාධීනව ක්‍රියා කරමින්, මිලිටරිවාදයේ, ආඥාදායකත්වයේ සහ කතිපයාධිකාරී පාලනයේ සමස්ත යාන්ත්‍රණයටම එරෙහිව තම සමාජ බලය බලමුලු ගන්වන කම්කරු පන්තිය පමණි.

(අවධාරණය පරිවර්තනයේදී එක් කෙරුණි.)

ට්‍රම්ප් ඝාතන තැත සම්බන්ධයෙන් තුවක්කුකරුට චෝදනා එල්ල වෙයි: පැන නගින දේශපාලන කරුණු Read More »

ඇමරිකාව ලෝක යුද්ධයට ලෑස්ති වෙයි – මුලින්ම ඉරානය, ඊළඟට චීනය — YouTube Podcast

Democratic Rights, Imperialism, Living Conditions, Militarism, News, Oligarchy, Perspective, politics, The Socialist World YouTube, War, World War / April 29, 2026

The Socialist World

ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදය ලෝක යුද්ධයක් කරා ගමන් කරමින් සිටින බව දැන් පැහැදිලියි. ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය යනු ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ඉලක්කය වන චීනයට එරෙහිව කරන යුද්ධයක මූලෝපායික පෙරහුරුවක් පමණි. මේ විනාශකාරී යුධ ව්‍යාපාරය වෙනුවෙන් ලෝකය පුරා කම්කරු පන්තියේ තරුණයින්ව අනිවාර්ය හමුදා සේවයට (Military Draft) බඳවා ගනිමින්, ඔවුන්ව යුද්ධයට බිලිදීමට පාලක පන්තිය සූදානම් වේ.

මේ ගෝලීය යුධ තර්ජනය ශ්‍රී ලංකාවට හා දකුණු ආසියාවට බලපාන්නේ කෙසේද? දිසානායක ආණ්ඩුව සහ කලාපයේ අනෙකුත් පාලකයින් අධිරාජ්‍යවාදයට සහය දෙන්නේ ඇයි? මීට එරෙහිව කම්කරු පන්තිය ගත යුතු ක්‍රියාමාර්ගය කුමක්ද? මේ වීඩියෝවෙන් ඒ ගැන ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ.

ඇමරිකාව ලෝක යුද්ධයට ලෑස්ති වෙයි – මුලින්ම ඉරානය, ඊළඟට චීනය — YouTube Podcast Read More »